ΠΑΙΔΙ
Featured_fb_post9

Η ατοπική δερματίτιδα είναι μια χρόνια, υποτροπιάζουσα, φλεγμονώδης πάθηση του δέρματος. Εμφανίζεται κατά το μεγαλύτερο ποσοστό στη βρεφική και την παιδική ηλικία έως τα πέντε έτη, σπανιότερα σε μεγαλύτερες ηλικίες, ενώ έχει την τάση να βελτιώνεται με την πάροδο των ετών, χωρίς όμως να αποκλείεται να συνεχίζει να απασχολεί τους ασθενείς και στην ενήλικη ζωή.

Αίτια εκδήλωσης

Τα ακριβή αίτια της ατοπικής δερματίτιδας δεν είναι γνωστά, αλλά οι επιστήμονες έχουν καταλήξει πως αποτελεί συνδυασμό αλληλεπιδράσεων πολλών παραγόντων, όπως διαταραγμένης λειτουργίας του φραγμού του δέρματος, ανοσολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων καθώς και γενετικής προδιάθεσης.

Επίσης, φαίνεται πως η ατοπική δερματίτιδα συνυπάρχει συχνά με άλλες παθήσεις του αλλεργικού φάσματος, όπως ρινίτιδα, άσθμα και τροφικές αλλεργίες, καταδεικνύοντας τη συσχέτιση μεταξύ του δέρματος και μιας γενικότερης αλλεργικής προδιάθεσης του ατόμου, μέσω της δυσλειτουργίας της φυσιολογικής ανοσιακής απόκρισης. Στο άτομο με ατοπική δερματίτιδα το δέρμα ( που αποτελεί το φυσιολογικό φραγμό μας από το περιβάλλον )  δεν είναι τόσο ισχυρά δομημένο, οπότε από τη μια χάνει τη φυσιολογική του υγρασία και από την άλλη επιτρέπει στις (ερεθιστικές και πιθανά αλλεργιογόνες) ουσίες του περιβάλλοντος να εισέρχονται σ’ αυτό ευκολότερα, προκαλώντας ξηροδερμία και ερεθισμούς.

Kλινικά χαρακτηριστικά

Χαρακτηριστικό της ατοπικής δερματίτιδας είναι το ξηρό δέρμα και ο κνησμός (φαγούρα). Ο συνεχής ξεσμός οδηγεί σ’ ένα φαύλο κύκλο κνησμού → ξεσμού → εξανθήματος → κνησμού.

Η εντόπιση του εξανθήματος ποικίλλει και μπορεί να είναι το πρόσωπο, το τριχωτό της κεφαλής, οι γλουτοί, οι πτυχές (μέσα από τους αγκώνες, πίσω από τα γόνατα, λαιμός, πίσω από τα αυτιά) ή να είναι πιο γενικευμένο σε ολόκληρο το σώμα.

Εκδηλώνεται με περιοχές κόκκινες, με τραχύτητα στην αφή, με σπυράκια, εκδορές από τον ξεσμό, απολέπιση, μελαγχρώσεις (από το χρόνιο ξεσμό) και λειχηνοποίηση, δηλαδή πάχυνση του δέρματος λόγω της επαναλαμβανόμενης τριβής.

Κάποιες από τις εκδηλώσεις που ενίοτε συνοδεύουν την ατοπική δερματίτιδα είναι η θυλακική υπερκεράτωση, η λευκή πιτυρίαση (υπόλευκες κηλίδες δέρματος) και η μελάγχρωση γύρω από τα μάτια.

Επίσης, λόγω του διαταραγμένου επιδερμιδικού φραγμού στην ατοπική δερματίτιδα, οι ασθενείς είναι πιο επιρρεπείς σε λοιμώξεις του δέρματος όπως το μολυσματικό κηρίο, η μολυσματική τέρμινθος και ο έρπης.

Διάγνωση

Η διάγνωση της ατοπικής δερματίτιδας γίνεται μέσω της κλινικής εξέτασης χωρίς τη βοήθεια εργαστηριακών εξετάσεων, αποκλείοντας παράλληλα άλλες κνησμώδεις παθήσεις που μπορεί να έχουν παρόμοια κλινική εικόνα, όπως άλλες μορφές δερματίτιδας (σμηγματορροϊκή, αλλεργική ή ερεθιστική εξ επαφής), ψωρίαση, ψώρα, μυκητίαση ή και σπανιότερα σύνδρομα που προκαλούν ανοσοκαταστολή ή έλλειψη βασικών ιχνοστοιχείων.

Διαχείριση

Η αντιμετώπιση της ατοπικής δερματίτιδας είναι πολυπαραγοντική, στοχεύοντας στη θεραπεία των εξάρσεων αλλά και στην πρόληψη των υποτροπών της. Καθώς δε πρόκειται για μια πάθηση που αφορά κυρίως στα βρέφη και στα παιδιά, κυρίαρχο ρόλο στη θεραπευτική προσέγγιση παίζει η εκπαίδευση των γονέων αφενός στη θεραπεία και αφετέρου στη συμπεριφορική προσέγγιση του παιδιού κατά τις εξάρσεις, για να αποφεύγεται ο φαύλος κύκλος κνησμού-ξεσμού-εξανθήματος.

Γενικά μέτρα που πρέπει να ακολουθούνται για την πρόληψη είναι:

  • αποφυγή μάλλινων / τραχέων υφασμάτων και προτίμηση βαμβακερών
  • αποφυγή χρήσης μαλακτικών στο πλύσιμο των ρούχων και καλό ξέβγαλμα αυτών
  • μπάνιο του ασθενούς με ειδικά αφρόλουτρα και άμεση ενυδάτωση του δέρματος μετά από απαλό σκούπισμα.
  • δίαιτες αποφυγής τροφίμων δε θα πρέπει να εφαρμόζονται παρά μόνο σε περιπτώσεις συνυπάρχουσας τροφικής αλλεργίας.

Θεραπευτική Λύση

Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στη θεραπεία της πάθησης είναι κυρίως τα τοπικά κορτικοειδή, η χρήση των οποίων δεν πρέπει να φοβίζει τους γονείς, καθώς επιβάλλεται το παιδί να ανακουφιστεί από τη φαγούρα σύντομα και με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο. Επίσης χρησιμοποιούνται οι τοπικοί αναστολείς καλσινευρίνης για τη θεραπεία αλλά και την πρόληψη στις περιόδους ύφεσης. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, χρησιμοποιείται η φωτοθεραπεία καθώς και συστηματικές θεραπείες με φάρμακα όπως κυκλοσπορίνη, μεθοτρεξάτη, κορτικοστεροειδή, dupilimumab και άλλα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα. Αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται μόνο σε μικροβιακές επιμολύνσεις.

Συμπερασματικά, η ατοπική δερματίτιδα είναι ένας αρκετά συχνός λόγος που φέρνει τους (μικρούς συνήθως) ασθενείς στο δερματολόγο. Απασχολεί και προβληματίζει λόγω του επίμονου και ενοχλητικού κνησμού αλλά, με τους κατάλληλους χειρισμούς και τη συνεργασία του γιατρού με τους γονείς μπορεί να τεθεί υπό έλεγχο. Τελικό αποτέλεσμα; Μα φυσικά η βελτίωση της ποιότητας ζωής του παιδιού και όλης της οικογένειας.

Κείμενο: Μποχώρη Αθηνά, Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος

Περισσότερα άρθρα στην ενότητα Παιδί

Αναζήτηση Γιατρού

Πείτε μας τη γνώμη σας

Φθινόπωρο. Τι σημαίνει για εσάς;

Ajax-indicator

ή Δείτε τα αποτελέσματα