ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ
Featured_dental-instruments

Η ελλιπής πληροφόρηση και η αμέλεια, συχνά μας κάνουν να ξεχνάμε ότι η πρόληψη είναι μακράν η καλύτερη μορφή ‘’θεραπείας’’ όχι μόνο από θέμα υγείας, αλλά και ταλαιπωρίας, οικονομίας και χρόνου.

Η Ημέρα της Στοματικής Υγείας (20 Μαρτίου) δε μπορεί λοιπόν παρά να παρουσιαστεί ως η καλύτερη αφορμή για την αφύπνιση και την ενεργοποίησή μας σχετικά με τις συχνότερες παθήσεις των δοντιών και της στοματικής κοιλότητας.

Τερηδόνα

Τι είναι η τερηδόνα και πως προκαλείται;

Η τερηδόνα είναι η συχνότερη νόσος των σκληρών ιστών των δοντιών (αδαμαντίνη, οδοντίνη και οστεϊνη) και οδηγεί στην τοπική και στη συνέχεια ολοκληρωτική αποδόμηση και καταστροφή τους.

Αυτό συμβαίνει από τα οξέα που παράγουν τα μικρόβια που υπάρχουν φυσιολογικά στο στόμα μας όταν οργανώνονται σε ‘’οδοντική μικροβιακή πλάκα’’ και καταναλώνουν τα υπολείμματα των τροφών που τρώμε. Η νόσος όμως είναι πολυπαραγοντική μιας και η δίαιτα του ατόμου, το φθόριο που λαμβάνει, η ποσότητα-σύσταση του σάλιου, γενετικοί και ανοσολογικοί παράγοντες και φυσικά το επίπεδο στοματικής υγιεινής παίζουν καθοριστικό ρόλο.

Πως γίνεται η διάγνωση και που εντοπίζεται;

Η κλινική εξέταση σε συνδυασμό με μικρές ακτινογραφίες δίνει εύκολα τη διάγνωση, με εντόπιση κυρίως στις οπές-σχισμές των δοντιών και τις πλάγιες επιφάνειες ανάμεσά τους, στα εκτεθειμένα τμήματα της ρίζας που αφήνουν τα συρρικνωμένα και μη υγιή ούλα και στα όρια παλιών ή κακότεχνων σφραγισμάτων και προσθετικών εργασιών.

Ποια η κλινική εικόνα και η αντίστοιχη αποκατάσταση;

Αρχικά, εμφανίζεται σαν μία λευκή κηλίδα και δίνουμε έμφαση στην πρόληψη χωρίς κάποια αποκατάσταση ενώ σε επόμενο στάδιο, η βλάβη δημιουργεί κοιλότητα-τρύπα στην αδαμαντίνη (σμάλτο) και προχωράει με τον ίδιο τρόπο πιο βαθιά στην οδοντίνη. Η τρύπα που βλέπουμε στο δόντι μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη στο εσωτερικό και η αποκατάσταση γίνεται με κάποιο μικρό ή μεγαλύτερο σφράγισμα.

Σε προχωρημένα στάδια, η τερηδόνα πλησιάζει τον πολφό του δοντιού (νεύρα και αγγεία) συνήθως με πόνο και τελικά τον μολύνει με ακόμη πιο επώδυνα συμπτώματα και τη δημιουργία φλεγμονής, νέκρωσης και αποστήματος ή κατάγματος. Εάν η ποσότητα του υγιούς δοντιού που απομένει το επιτρέπει, τότε προβαίνουμε σε ενδοδοντική θεραπεία (απονεύρωση) και προσθετική (πχ θήκη) , ενώ εάν όχι τότε το δόντι πρέπει να εξαχθεί.

Αντιμετώπιση & Πρόληψη

Οι αποκαταστάσεις μόνο διορθώνουν τη βλάβη που δημιούργησε η νόσος και καθόλου δεν αντιμετωπίζουν τα αίτιά της. Γι’ αυτό ο οδοντίατρος θα μας ενημερώσει για την ομάδα τερηδονικού κινδύνου στην οποία ανήκουμε και θα οργανώσει ένα ατομικό σχέδιο θεραπείας-πρόληψης:

  • Εκπαίδευση στη στοματική υγιεινή με τη σωστή τεχνική και τα σωστά μέσα. Βούρτσισμα 2 φορές τη μέρα με φθοριούχα οδοντόπαστα και καθημερινή χρήση νήματος-βουρτσάκι, πιθανώς και στοματοπλύματος
  • Γενικές συμβουλές δίαιτας
  • Επανεξετάσεις-έλεγχος ανά 3μηνο, 6μηνο ή έτος ανάλογα την περίπτωση
  • Τοπική εφαρμογή φθορίου στο ιατρείο στα ίδια διαστήματα
  • Στα παιδιά: Προληπτική κάλυψη οπών-σχισμών στους 1ους και 2ους μόνιμους γομφίους μετά την ανατολή τους στα 6-7 έτη και 12-13 έτη αντίστοιχα, όπου καλύπτουμε και προστατεύουμε με ‘’ρευστό σφράγισμα’’ τις αύλακες των δοντιών.

Χρόνια Ουλίτιδα

Είναι μία συνηθισμένη φλεγμονή των ούλων και συνδέεται απόλυτα με την αποτελεσματικότητα της στοματικής υγιεινής που εφαρμόζουμε. Οφείλεται στην ύπαρξη μικροβίων στην ουλοδοντική σχισμή (χώρος μεταξύ δοντιού και ούλων) και διαγιγνώσκεται εύκολα με κλινική εξέταση.

Ποια η κλινική της εικόνα ;

Η κλινική της εικόνα, ανάλογα με τη βαρύτητα, περιλαμβάνει: αιμορραγία των ούλων στην εξέταση, το βούρτσισμα ή αυτόματα, μεταβολή στο χρώμα και την υφή τους (εξέρυθρα-ακανόνιστα), διόγκωση, αλλαγή στη γεύση και κακοσμία και φυσικά ύπαρξη πλάκας και πέτρας. Η πέτρα (τρυγία) είναι η πλάκα που απέκτησε σκληρή μορφή και δεν αφαιρείται πλέον με το βούρτσισμα. Στην εγκυμοσύνη, και ιδιαίτερα εάν ξεκινήσει με υπόβαθρο ουλίτιδας, τα φαινόμενα αυτά είναι εντονότατα, ενώ το κάπνισμα, η διατροφή, το στρες, η εφηβεία, η περίοδος, οι ορμόνες, ορισμένα φάρμακα και γενικά νοσήματα (διαβήτης) συμβάλλουν εξίσου.

Αντιμετώπιση & Πρόληψη

Η αντιμετώπιση-πρόληψη γίνεται με τη συνεργασία γιατρού και ασθενούς. Βασικό μέσο αποτελεί η αποτρύγωση-καθαρισμός στο ιατρείο ανά 6μηνο, η διόρθωση των παραγόντων που ευνοούν την κατακράτηση πλάκας (πχ κακότεχνες εργασίες), οι συμβουλές δίαιτας και φυσικά η εκμάθηση και η τήρηση της στοματικής υγιεινής με σωστή τεχνική και μέσα, ενώ η ένταξη του ασθενούς σε χρονικά εξατομικευμένο πρόγραμμα επανεξέτασης είναι απαραίτητη για τη διατήρηση του αποτελέσματος της θεραπείας.

Χρόνια Περιοδοντίτιδα

Αποτελεί την εξέλιξη της ουλίτιδας όταν αυτή δε θεραπεύεται, με επέκταση της φλεγμονής από τα ούλα στους ιστούς που περιβάλλουν και στηρίζουν το δόντι (περιοδοντικούς) και κυρίως στο οστό. Η κύρια αιτία της είναι η λοίμωξη βακτηριακής αιτιολογίας με τη διάγνωση να γίνεται κλινικά και να συμπληρώνεται αν χρειαστεί ακτινογραφικά.

Ποια η κλινική της εικόνα ;

Η κλινική εικόνα διακρίνεται σε αρχόμενη, μέση και προχωρημένη και μπορεί να αφορά κάποια σημεία ή να είναι γενικευμένη. Τα συμπτώματα της ουλίτιδας και η φλεγμονή συσσωρεύονται όλο και πιο βαθιά στην ουλοδοντική σχισμή βαθαίνοντας και μετατρέποντάς την σε περιοδοντικό θύλακο (σαν τσέπη). Στο περιβάλλον αυτό η κατάσταση επιδεινώνεται πανεύκολα με το οστό να απορροφάται σταδιακά και το δόντι να χάνει γύρω-γύρω τη στήριξή του από το κόκκαλο με αποτέλεσμα να κουνιέται, να μετακινείται, να δημιουργεί αποστήματα και τελικά να πέφτει. Ο κάθε οργανισμός αντιδρά διαφορετικά ανάλογα με την άμυνά του, την ηλικία, τη διατροφή, το κάπνισμα, τα γενικά νοσήματα (πχ διαβήτης), το στρες και τα φάρμακα.

Αντιμετώπιση & Πρόληψη

Στην αντιμετώπιση-πρόληψη ο γιατρός θα κάνει, όπως και στην ουλίτιδα, όλες τις απαραίτητες ενέργειες για τον έλεγχο της φλεγμονής και πρόσθετα έναν βαθύτερο καθαρισμό (ριζική απόξεση) κάτω από τα ούλα με τη χρήση τοπικής αναισθησίας, ενώ ίσως χρειαστεί και κάποιο μικρό χειρουργείο. Οι θύλακοι και η φλεγμονή θα εξαλειφθούν, η κινητικότητα θα μειωθεί, αλλά δυστυχώς όσο κόκκαλο χάθηκε δε μπορεί να αναγεννηθεί. Ο ασθενής με τη σειρά του θα ακολουθήσει πιστά, καθημερινά και αποτελεσματικά τη στοματική υγιεινή που διδάχτηκε και θα ακολουθήσει με τυπικότητα το σύστημα επανεξετάσεων(recalls) που έφτιαξε ειδικά γι’ αυτόν ο οδοντίατρος, ώστε να διατηρηθεί το αποτέλεσμα χωρίς υποτροπές.

Πρέπει να τονιστεί ότι η ουλίτιδα και η περιοδοντίτιδα σήμερα συσχετίζονται με το διαβήτη,  καρδιαγγειακά προβλήματα και εμφάνιση επιπλοκών της κύησης.

Πολφίτιδα και οξύ περιακρορριζικό απόστημα

Είναι οι συχνότερες φλεγμονές του πολφού του δοντιού (νεύρα και αγγεία) και των ιστών γύρω από τις ρίζες του αντίστοιχα, ενώ διάφορες δοκιμασίες κλινικά και ακτινογραφικά δίνουν τη διάγνωση.

Τα μικρόβια της τερηδόνας και της περιοδοντίτιδας κατά κύριο λόγο αλλά και άλλα αίτια όπως σπάσιμο του δοντιού, βαθύς τροχισμός, ορθοδοντική και διάφορα ερεθίσματα μπορούν να οδηγήσουν στην πολφίτιδα. Στη συνέχεια, η εισβολή των μικροβίων στο ριζικό σωλήνα και την περιοχή έξω και γύρω από τη ρίζα προκαλεί νέκρωση και δημιουργεί το απόστημα (συλλογή πύου).

Ποια η κλινική του εικόνα ;

Η κλινική εικόνα περιλαμβάνει πόνο με διαφορετική μορφή, ένταση, διάρκεια και έναρξη, τα οποία επιδεινώνονται στο απόστημα όπου μπορεί να έχουμε ακόμα και πρήξιμο, κακουχία, πυρετό και λεμφαδενίτιδα.

Αντιμετώπιση

Η αντιμετώπιση γίνεται με την ενδοδοντική θεραπεία (απονεύρωση) του δοντιού, αφού όμως πρώτα γίνει η ανακούφιση του ασθενούς από τα οξέα συμπτώματα. Η αποκατάσταση πάνω από την απονεύρωση μπορεί να γίνει με κάποιο σφράγισμα ή προσθετική (θήκη) και πιθανώς κάποιον άξονα στη ρίζα.

Προσοχή: Δε λαμβάνουμε φάρμακα, αντιβιώσεις, παυσίπονα ή ακόμα χειρότερα ‘’γιατροσόφια’’. Πρώτο μέλημα είναι η επικοινωνία με το γιατρό ο οποίος θα μας πει τι θα πρέπει να κάνουμε!

Βήματα για αποτελεσματική στοματική υγιεινή

Χρησιμοποιώ:

Μέτρια ή μαλακή οδοντόβουρτσα με ευθεία λαβή και ίσες τρίχες. Αλλαγή κάθε 3 μήνες.

Νήμα, παχύτερο νήμα (για γέφυρες) και βουρτσάκια (για μεγάλα κενά). 1 φορά τη μέρα μετά το βούρτσισμα.

Οδοντόκρεμα με φθόριο.

Φθοριούχα ή αντιμικροβιακά διαλύματα, μετά από συζήτηση με το γιατρό.

H τεχνική μου:

  1. Αποφεύγω τις μεγάλες οριζόντιες κινήσεις.
  2. Τοποθετώ τη βούρτσα με γωνία 45ο, μισές τρίχες στο δόντι και μισές στα ούλα.
  3. Με μικρή ώθηση προς τη σχισμή και ήπιες δυνάμεις κάνω 8-10 μικρές παλινδρομικές κινήσεις δεξιά-αριστερά. Ομοίως, προχωράω στα επόμενα 1-2 δόντια που καλύπτει η βούρτσα. Κάνω όλα τα δόντια εσωτερικά, εξωτερικά και εκεί που μασάνε. Δύο φορές την ημέρα (πάντα το βράδυ) για περίπου 4 λεπτά.
  4. Δεν ξεχνάω να επισκέπτομαι τον οδοντίατρο 2 φορές το χρόνο!

Κείμενο: Οικονομούλας Β.  Χρήστος, Χειρουργός Οδοντίατρος, DDS Πανεπιστημίου Αθηνών

Περισσότερα άρθρα στην ενότητα Στοματική Υγιεινή

Σχετικά Άρθρα

Αναζήτηση Γιατρού

Πείτε μας τη γνώμη σας

Η λήξη του Καλοκαιριού, σημαίνει αφετηρία για προσωπική φροντίδα. Σε τι δίνετε προτεραιότητα;

Ajax-indicator

ή Δείτε τα αποτελέσματα