Τα οφέλη της άσκησης είναι λίγο-πολύ γνωστά καθώς πολλοί είναι οι ειδικοί που τα έχουν περιγράψει . Παρόλα αυτά, λίγοι είναι αυτοί που ασκούνται συστηματικά για να δρέψουν τις ευεργετικές επιδράσεις ενός συστηματικού προγράμματος άσκησης. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του «Ευροβαρόμετρου» που δημοσιεύθηκε το 2010, οι Έλληνες μαζί με τους Βούλγαρους παρουσιάζουν την μικρότερη συμμετοχή σε προγράμματα άσκησης και αθλητισμού από όλους τους κατοίκους των υπολοίπων κρατών που απαρτίζουν την Ευρώπη των είκοσι επτά, ενώ σε ποσοστό 67% δηλώνουν πως δεν ασκούνται ποτέ (1). Ομοίως, οι Έλληνες ανήκουν στους λαούς που καπνίζουν κατ’ έτος τα περισσότερα τσιγάρα ανά κάτοικο (2), ενώ ταυτόχρονα περιέχονται στους πέντε πιο παχύσαρκους λαούς της Ευρώπης.
Βρισκόμαστε λοιπόν μπροστά στο εξής παράδοξο: Ενώ η συστηματική άσκηση βελτιώνει κατακόρυφα την ποιότητα της ανθρώπινης ζωής χαρίζοντας ευεξία και μειώνοντας νόσους κάθε αιτιολογίας, οι Έλληνες την αποφεύγουν. Την ίδια στιγμή δε, προσκολλούνται όλο και περισσότερο σε συμπεριφορές που αποδεδειγμένα βλάπτουν την υγεία!
Που βρίσκονται άραγε οι λόγοι αυτού του παράδοξου; Ανεξάρτητα από τους λόγους που οδηγούν στις επιλογές αυτές, (π.χ. έλλειψη ελεύθερου χρόνου, κακή χρήση των υπαρχόντων υποδομών, το αστικό περιβάλλον της Ελληνικής πόλης) και που ίσως αποτελέσουν στο μέλλον αντικείμενο ξεχωριστής μελέτης, καλό είναι να αναλογιστούμε όλα όσα μπορούν να κάνουν τη συμμετοχή στα προγράμματα άσκησης πιο βατή και την παραμονή σε αυτά ευκολότερη.
Ας αρχίσουμε από τα βασικά: Κάθε δραστηριότητα χρειάζεται να είναι διασκεδαστική για να είναι ελκυστική, προκειμένου να μπορεί να επαναληφθεί. Οι τρόποι που γίνεται ένα πρόγραμμα άσκησης ελκυστικό σύμφωνα με τις σχετικές έρευνες είναι πολύ συγκεκριμένοι: Η καλή παρέα, το ενισχυτικό περιβάλλον και η αποτελεσματική καθοδήγηση που τελικά οδηγεί στη βελτίωση των αντιλαμβανόμενων ικανοτήτων.
Η καλή παρέα είναι το βασικότερο κίνητρο συμμετοχής σε κάθε πρόγραμμα άσκησης αφού ο άνθρωπος είναι από τη φύση του κοινωνικό ον. Ακόμα και να μην γυμνάζεται κάποιος με τα άτομα του περιβάλλοντος του, η κοινωνική συνεύρεση με σκοπό την πραγματοποίηση ενός προγράμματος άσκησης αποτελεί από μόνη της αιτία συνέχισης της άσκησης. Με τον ίδιο τρόπο, η προσδοκία της παρουσίας των υπόλοιπων μελών της ομάδας συνδέει τους ασκούμενους μεταξύ τους και αποτελεί δέσμευση για τη συνέχεια της κοινής δράσης.
Το περιβάλλον πραγματοποίησης ενός προγράμματος άσκησης καθορίζεται από τον τόνο του αρχηγού της ομάδας που δεν είναι άλλος-η από τον γυμναστή-καθοδηγητή του προγράμματος. Οι οδηγίες που εμπνέουν τη συνέχεια της προσπάθειας με σκοπό τη βελτίωση των προσωπικών ικανοτήτων, χωρίς αναίτιες συγκρίσεις μεταξύ των ασκουμένων, προωθούν τη διάθεση για συνέχεια και ενισχύουν την ομαδικότητα.
Η αποτελεσματικότητα της καθοδήγησης είναι ο βασικός μοχλός εξέλιξης των ικανοτήτων κάθε ασκούμενου. Οποιοδήποτε ατομικό ή ομαδικό μάθημα αποκτά διαφορετικό νόημα και στόχο μέσα από την σωστή διόρθωση και οδηγία. Η κατάλληλη διόρθωση που προσφέρεται όταν χρειάζεται δίνει τον τόνο της φροντίδας και εμπνέει τη συνέχεια της προσπάθειας. Καθώς, ο ασκούμενος αισθάνεται τη βελτίωση των σωματικών του ικανοτήτων η συνέχεια της προσπάθειας γίνεται ευκολότερη καθώς το κίνητρο συμμετοχής δυναμώνει.
Δυστυχώς η καθημερινή πρακτική στο χώρο των γυμναστηρίων πολύ συχνά διαφέρει. Συνήθως η συνδρομή στο γυμναστήριο δεν καλύπτει την εποπτεία και την καθοδήγηση κατά το πρόγραμμα άσκησης. Επίσης, τα προγράμματα που προσφέρονται δεν καλύπτουν τις προσωπικές ανάγκες των ασκουμένων. Ένας υπέρβαρος ή παχύσαρκος άνθρωπος που είναι για μήνες ή χρόνια κινητικά ανενεργός, καλείται να πραγματοποιήσει το ίδιο πρόγραμμα με το νέο που θέλει να βελτιώσει αισθητικά το σώμα του για να δείχνει περισσότερο γυμνασμένος.
Η πρακτική αυτή οδηγεί σε αναίτια ένταση, σωματική καταπόνηση, μυϊκούς πόνους αλλά και τραυματισμούς. Κάτω από αυτές τις συνθήκες είναι λογικό κάθε άνθρωπος να οδηγείται στην απογοήτευση και στην πρόωρη παύση της καριέρας του ασκούμενου. Το χειρότερο είναι δε, πως κάθε παρόμοια τραυματική εμπειρία απομακρύνει ολοένα και περισσότερο από τον κινητικά δραστήριο τρόπο διαβίωσης που τόσο έχουμε ανάγκη στη σύγχρονη κοινωνία.
Χρειάζεται να θυμόμαστε πως κάθε πρόγραμμα άσκησης θα πρέπει να διέπεται από τις τρεις βασικές αρχές της προπονητικής, που είναι η προοδευτικότητα, η εξειδίκευση και η υπερφόρτωση. Αυτές οι αρχές σχετίζονται άμεσα με το πόσο πολύ, πόσο συχνά και με το πόση διάρκεια χρειάζεται να ασκούμαστε προκειμένου να μπορούμε να γυμναζόμαστε διατηρώντας την υγεία μας. Όπως ακριβώς απαιτούμε για τους εαυτούς μας την καλύτερη φροντίδα σε θέματα υγείας, διατροφής, ξεκούρασης και διασκέδασης, καλό είναι να διεκδικούμε τον ατομικό χαρακτήρα στο πρόγραμμα σωματικής άσκησης που πραγματοποιούμε.
Έτσι, μέσα από ένα πρόγραμμα που βασίζεται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε ασκούμενου και με την απουσία υπερβολών, μπορεί η σωματική άσκηση να γίνει συνήθεια. Μία συνήθεια που όπως έχει επανειλημμένα γραφτεί βελτιώνει κάθε πτυχή της ανθρώπινης ψυχοφυσιολογίας ενώ την ίδια στιγμή απομακρύνει την πιθανότητα εκδήλωσης πολλών νόσων κάθε αιτιολογίας.
Πηγές: (1)Special Eurobarometer 334: Sport and Physical Activity (2010). Retrieved on the 27th of December, 2011 from: http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_334_en.pdf
(2) World Health Organization: Cigarette Consumption (n.d.). Retrieved on the 28th of December, 2011 from: http://www.who.int/tobacco/en/atlas8.pdf
Περισσότερα άρθρα στην ενότητα Ειδικό Αφιέρωμα
