ΕΙΔΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ
Featured_fb_post3

Την τελευταία δεκαετία παρατηρείται μια έξαρση κατά 120% στη νοσηλεία παιδιών που πάσχουν από όλο το φάσμα των διατροφικών διαταραχών. Τι συμβαίνει, θα αναρωτιέστε οι περισσότεροι και εύλογα. Γιατί τόσο μικρά παιδιά μπαίνουν σε αυτή την κόλαση;

Οι πιο πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι είναι αδύνατον μια νεαρή έφηβη ή γυναίκα να μην μπορεί να φάει ή να μην βλέπει πόσο σκελετωμένη είναι και να συνεχίζει να πιστεύει ότι είναι χοντρή! Πώς γίνεται να φοβάται κάποιος την τροφή και ν’ αρνείται να φάει; Πώς φτάνει σε αυτό το σημείο; Μήπως το κάνει επίτηδες για να αποσπάσει την προσοχή της οικογένειας ;

Η παραπάνω υπόθεση ή πεποίθηση αποτελεί έναν από τους πολλούς μύθους που πλαισιώνουν τις διατροφικές διαταραχές στη χώρα μας. Κάποιοι άλλοι ταυτίζουν τις διατροφικές διαταραχές με μια συνεχή δίαιτα ή ένα φαινόμενο της εποχής μας που αντικατοπτρίζει μια εφηβική αντίδραση κάποιων κοριτσιών που απλά θέλουν να γίνουν μοντέλα, καθώς και πολλές ακόμη ανακρίβειες, οι οποίες τελικά καθορίζουν τη στάση της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στην ασθένεια.

Πρόσφατα είχα τον εξής τηλεφωνικό διάλογο με την μητέρα μιας ασθενούς μου, η οποία έχανε βάρος συνεχώς, λόγω της ανορεξίας. Η μητέρα άρχισε να  μου λέει με αγανάκτηση: «Δεν πάει άλλο αυτή η κατάσταση. Είναι απαράδεκτη, δεν καταλαβαίνει ότι θα με σκοτώσει με αυτό που κάνει! Θα με πεθάνει! Επίτηδες το κάνει για να με τιμωρήσει, το ξέρω εγώ! Όλο ψέματα, λέει ότι τρώει και δεν τρώει τίποτα. Έχει γίνει σαν σκελετός. Ποιός άντρας θα την κοιτάξει; Είναι πιο γριά και από ‘μένα!».

Tης απαντώ λοιπόν: «Καταλαβαίνω τη μεγάλη σας αγωνία για την κόρη σας, αλλά η Γεωργία είναι στην ασθένεια τα τελευταία 19 χρόνια. Ξέρω ότι έχετε κουραστεί από την εναλλαγή της ασθένειας από την βουλιμία στην ανορεξία. Αλλά πρέπει να καταλάβετε ότι η κόρη σας είναι πολύ σοβαρά άρρωστη. Η αρρώστια έχει απλώσει τα πλοκάμια της παντού. Ο εγκέφαλός της δεν λειτουργεί φυσιολογικά  μετά από τα τόσα χρόνια ασιτίας και χρόνιας υπέρ γυμναστικής. Είναι σαν να έχει έναν καρκίνο που την “τρώει” καθημερινά. Δεν το κάνει για να σας εκδικηθεί, πρέπει να το καταλάβετε αυτό!».

Η μητέρα μου αποκρίθηκε: «Αν είχε καρκίνο θα την καταλάβαινα και θα την στήριζα. Αυτό που έχει τώρα θέλει να το έχει! Το κάνει για να με διαλύσει, τα ελέγχει όλα και θέλει να ελέγξει και μένα! Αν θέλει να πεθάνει από την ανορεξία δεν θα την εμποδίσω. Είναι τόσο επιθετική και κακιά μαζί μου, δεν με θέλει, με απορρίπτει συνεχώς. Αφού δεν θέλει να φάει, μα καλά είναι δυνατό να μην μπορεί να φάει μόνη της; Τι είναι μωρό; Σιγά να μην καθίσω μαζί της να την βοηθήσω να φἀει, να το κἀνει μόνη της!  Αφού ο προηγούμενος ψυχολόγος, μου είχε πει ξεκάθαρα ότι η διατροφική της διαταραχή είναι μια καθαρή αντίδραση ώστε ν’ αυτονομηθεί από εμένα και όχι βιολογικό που μου λέτε εσείς και πράσινα άλογα».

Η βιολογική διάσταση της νόσου

Της απάντησα, λοιπόν, ότι αυτή είναι μια αναχρονιστική ερμηνεία για το πρόβλημα της κόρης της καθώς πλέον έχει χαρτογραφηθεί τι συμβαίνει στον εγκέφαλο και από το 2009 η διατροφική διαταραχή θεωρείται μια βιολογική ψυχική νόσος. Της εξήγησα ότι ο εγκέφαλος της κόρης της λειτουργεί σαν ένα διώροφο σπίτι που το ισόγειο είναι 50 τετραγωνικά και ο πρώτος 200! Την ίδια στιγμή, οι νευρώνες λόγω έλλειψης γλυκόζης, σεροτονίνης και ντοπαμίνης δεν μεταδίδουν επαρκώς τα μηνύματα προς τον εγκέφαλο. Με λίγα λόγια, το σύστημα βραχυκυκλώνει. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην φτάνει το μήνυμα της πείνας , του κορεσμού, της γεύσης και του πόνου στο εγκέφαλο. Επομένως, πώς περιμένει η κόρη της να είναι λειτουργική και να μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της την νόσο;

Ο παραπάνω διάλογος μπορεί να είναι ακραίος και σκληρός αλλά  στη βάση του υποδηλώνει ότι τόσο κάποιοι ειδικοί, όσο και οι οικογένειες αγνοούν πως τα συμπτώματα της νόσου έχουν κυρίως βιολογική βάση και ότι υπάρχει γενετική προδιάθεση στην ανάπτυξή της. Η διατροφική διαταραχή δεν είναι αντίδραση προς την οικογένεια. Γιατί απλά κανένας ασθενής δεν θέλει να αρρωστήσει για να ζήσει την κόλαση της διατροφικής  διαταραχής.

Ακούγοντας τη «φωνή»

Αυτό που πραγματικά συμβαίνει είναι πως για τον ασθενή η τροφή καταλήγει να γίνει απειλητική. Κάθε φόρα που πρέπει να φάει κάτι που θεωρείται παχυντικό, ο «θόρυβος» που προέρχεται από τον καταιγισμό των απαξιωτικών σκέψεων είναι τόσο έντονος που σταματά μόνο όταν απέχει από την τροφή. Είναι χαρακτηριστικό πως και μόνο στη θέα της, ο ασθενής μπαίνει σε τόσο μεγάλο πανικό, ακριβώς όπως συμβαίνει με κάποιον που δέχεται επίθεση από ένα φίδι.

Στο πλαίσιο της αποφυγής της τροφής, η ασθένεια εξελίσσεται βάζοντας τον ασθενή σε καταστροφικές συμπεριφορές που είναι άκρως εθιστικές βιολογικά καθώς του προκαλούν ακόμη και ευφορία.  Με απλά λόγια πολλές συμπεριφορές της ανορεξίας, όπως η υπερβολική άσκηση, συνδέονται με την απελευθέρωση των ενδορφινών,  γι’ αυτό παρότι στην ουσία είναι καταστροφικές για έναν οργανισμό υποσιτισμένο , παρόλα αυτά το σώμα  εκκρίνει τις συγκεκριμένες ουσίες, κάνοντας τον να αισθάνεται πολύ όμορφα.

Ενώ ισχύουν όλα τα παραπάνω, την ίδια στιγμή αν βγούμε στο δρόμο και ζητήσουμε από 100 άτομα να ορίσουν τι είναι οι διατροφικές διαταραχές, οι περισσότεροι θα μας απαντήσουν ότι πρόκειται για μια ψυχολογική νόσος με κοινωνικές προεκτάσεις. Αντίθετα, αν ρωτήσουμε για το διαβήτη όλοι αυτομάτως θα απαντήσουν ότι είναι βιολογική νόσος, η οποία συνδέεται με την δυσλειτουργία του παγκρέατος. Όμως η αντίληψη ότι οι ΔΔ οφείλονται  εξ᾽ολοκλήρου στο περιβάλλον, δηλαδή στην οικογένεια και τα media και όχι στην βιοχημεία του εγκέφαλου, είναι εσφαλμένη.

Πολλοί αναγνώστες ίσως αναρωτηθούν. Μα καλά πόσο ρόλο παίζουν τα γονίδια και η προσωπικότητα, ώστε να νοσήσει κάποιος; Μεγαλύτερη ζημιά δεν κάνει το περιβάλλον και τα μέσα κοινωνική δικτύωσης που εξιδανικεύουν το ισχνό σώμα;

Η απάντηση είναι απλή και ξεκάθαρη. Τα media παίζουν καθοριστικό ρόλο, όπως και άλλοι περιβαλλοντολογικοί παράγοντες. Θα ήθελα, ωστόσο, να φανταστείτε τα μέσα ενημέρωσης σαν την σκανδάλη ενός όπλου, ενώ τα γονίδια και την προσωπικότητα ως το όπλο και τον υποσιτισμό τη σφαίρα.  Αν δεν υπάρχει σφαίρα και να τραβήξουμε την σκανδάλη δεν θα γίνει απολύτως τίποτα. Το θέμα είναι αν υπάρχει η σφαίρα. Και αυτή η σφαίρα ή αλλιώς το βόλι έχει την δύναμη να οδηγήσει πολλούς νέους στη χώρα μας να νοσήσουν ούτε από αντίδραση, ούτε από καπρίτσιο.

Ελληνικό Κέντρο Διατροφικών Διαταραχών

Tο Ελληνικό Κέντρο Διατροφικών Διαταραχών, το πρότυπο κέντρο που ίδρυσε η Μαρία Τσιάκα το 2006 αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των διατροφικών διαταραχών (δ/δ), στην εκπαίδευση ειδικών του χώρου της ψυχικής υγείας καθώς και στην έρευνα των δ/δ στον Ελλαδικό χώρο.

Η Μαρία Τσιάκα σπούδασε Ψυχολογία, έχει εκπαιδευτεί και στη Συστημική Ψυχοθεραπεία, ενώ είναι υποψήφια διδάκτωρ στο Τμήμα Ψυχολογικής Ιατρικής και Ψυχιατρικής του Institute of Psychiatry, King’s College London. Επίσης, είναι μέλος διαφόρων Συλλόγων και Οργανισμών, όπως EFTA (European Family Therapy Association), ECED (European Council on Eating Disorders), AED (Academy of Eating Disorders), IAEAP (International Association for Eating Disorders Professionals). Η ειδικός ασκεί το επάγγελμα της οικογενειακής θεραπεύτριας – ψυχοθεραπεύτριας από το 1995 στην Ελλάδα, ενώ έχει εξειδικευτεί στην αντιμετώπιση των διατροφικών διαταραχών καθώς από το 1997 ασχολείται θεραπευτικά με γυναίκες που υποφέρουν από ψυχογενή βουλιμία – ανορεξία, καθώς και με την υποστήριξη των κοντινών προσώπων τους όπως γονείς, σύντροφοι, αδέλφια και φίλοι. Έχει εμπειρία άνω των 50.000 θεραπευτικών ωρών με άτομα που υποφέρουν από διατροφικές διαταραχές και παχυσαρκία. Από τις αρχές του 2010 συνεργάζεται με την  καθηγήτρια ψυχιατρικής Janet Treasure και την επικεφαλής ψυχιατρική νοσηλεύτρια Gillian Todd του πανεπιστημιακού νοσοκομείου του Νότιου Λονδίνου, Maudsley Clinic.Κοινός τους στόχος είναι η ενημέρωση του κοινού για τις δ/δ, καθώς και η υποστήριξη της ελληνικής οικογένειας στην διαχείριση των συμπτωμάτων και συμπεριφορών που προκύπτουν από την νευρική ανορεξία και βουλιμία. Στόχος της κυρίας Τσιάκα είναι να εκπαιδεύσει τις γυναίκες ώστε να μετατρέψουν την τροφή σε ένα δυνατό σύμμαχο, που δεν θα τις τρώει και δεν θα τις τιμωρεί

Κείμενο : Τσιάκα Μαρία, Διευθύντρια & Πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών

Περισσότερα άρθρα στην ενότητα Ειδικό Αφιέρωμα

Σχετικά Άρθρα

Αναζήτηση Γιατρού

Πείτε μας τη γνώμη σας

Εσείς παίρνετε πρωινό;

Ajax-indicator

ή Δείτε τα αποτελέσματα