ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΟ ΣΑΣ

Φάρμακο ονομάζεται οποιαδήποτε ουσία που, όταν χορηγηθεί στον άνθρωπο με συγκεκριμένο τρόπο και σε ορισμένη δόση, αποβλέπει στη θεραπεία, ανακούφιση, πρόληψη και διάγνωση ασθενειών ή τη βελτίωση των φυσιολογικών λειτουργιών.

Είναι γνωστό ότι η αλληλεπίδραση φαρμάκων μπορεί να έχει ανεπιθύμητες δράσεις. Τι συμβαίνει, όμως, με την αλληλεπίδραση φαρμάκων και διατροφής; Μπορεί, για παράδειγμα, να είναι επικίνδυνο ένα ποτήρι γάλα πριν από τη λήψη του σκευάσματος; Ένα κομμάτι τυρί να μας στείλει στο νοσοκομείο εξαιτίας σοβαρής υπερτασικής κρίσης; Ένας υγιεινός χυμός γκρέιπφρουτ να βάλει σε κίνδυνο την υγεία μας, ακυρώνοντας τη δράση σημαντικών φαρμάκων που ανήκουν στην κατηγορία των αντιϊσταμινικών, αγχολυτικών, χημειοθεραπευτικών ή ανοσοκατασταλτικών; Μπορεί όλα αυτά να φαίνονται λίγο υπερβολικά, αλλά είναι πέρα για πέρα αληθινά.

Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα από την αρχή. Όλοι μας ξέρουμε ότι τα φάρμακα είναι χημικές ουσίες «ζωντανές», με υπόσταση και «προσωπικότητα». Και σαν τέτοιες, παρουσιάζουν ιδιαιτερότητες στη συμπεριφορά τους με «συμπάθειες» και «αντιπάθειες» απέναντι στις ουσίες που συναντούν. Έτσι, με κάποιες εμφανίζουν επιθυμητά αποτελέσματα, ενώ με κάποιες άλλες αντιδρούν αρνητικά, δημιουργώντας ίσως και επικίνδυνες καταστάσεις για την υγεία μας.

Η αρνητική αυτή συμπεριφορά ονομάζεται «παρενέργεια» και θα πρέπει πάντα να την προσέχουμε στις οδηγίες του σκευάσματος, ώστε αν ξεχάσαμε να αναφέρουμε κάτι στον γιατρό την ώρα που μας το έγραφε, να το συζητήσουμε έστω και μετά μαζί του για να αποφύγουμε πιθανές δυσάρεστες καταστάσεις. Αυτό έχει να κάνει περισσότερο με τα υπόλοιπα φάρμακα που πιθανώς λαμβάνουμε.

Χημικές ουσίες, όμως, είναι και οι τροφές που καταναλώνουμε και συνήθως επηρεάζουν, θετικά ή αρνητικά, τη δράση ενός φαρμάκου στον οργανισμό μας. Εδώ, θα πρέπει να σημειωθεί φυσικά ότι μόνο ο γιατρός και ο φαρμακοποιός σας είναι οι κατάλληλοι και εξειδικευμένοι να σας πληροφορήσουν με ασφάλεια για το πότε θα πρέπει να παίρνετε τα φάρμακά σας σε σχέση με τα καθημερινά γεύματα. Η εμπειρική γνώση των ανθρώπων του περιβάλλοντος δεν παρέχει ασφάλεια, καθώς πολλές φορές οι απόψεις που έχουν εδραιωθεί και φαίνονται σωστές είναι τελικά λανθασμένες. Αναφέρουμε ενδεικτικά μερικές:

Τα φάρμακα πρέπει να λαμβάνονται πάντα ύστερα από ένα γεύμα.

Λάθος: Είναι αλήθεια ότι κάποια φάρμακα (π.χ. ασπιρίνη, αντιρρευματικά) έχουν την ιδιότητα να ερεθίζουν το εσωτερικό του στομάχου, γι' αυτό και πρέπει να λαμβάνονται μετά το φαγητό. Αντίθετα, κάποια άλλα πρέπει να λαμβάνονται με άδειο στομάχι, καθώς η δραστικότητά τους μειώνεται όταν απορροφώνται από τον οργανισμό μαζί με την τροφή, όπως η αμπικιλλίνη (αντιβιοτικό).

Η λήψη ενός φαρμάκου πρέπει να συνδυάζεται με ένα ποτήρι γάλα.

Λάθος: Ορισμένα φαρμακευτικά σκευάσματα αλληλεπιδρούν αρνητικά με τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Για παράδειγμα, το ασβέστιο του γάλακτος δεσμεύει την τετρακυκλίνη (σύνηθες αντιβιοτικό), οπότε ο οργανισμός απορροφά τελικά λιγότερη ποσότητα από αυτήν. Για να είναι αποτελεσματική, θα πρέπει να λαμβάνεται τουλάχιστον δύο ώρες πριν ή μετά την κατανάλωση της τροφής που περιέχει ασβέστιο.

Πρέπει να προσέχουμε τη διατροφή μας μόνο όταν λαμβάνουμε φάρμακα που χορηγούνται με ιατρική συνταγή.

Λάθος: Οφείλουμε να δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή στη διατροφή μας, ιδιαίτερα κατά την κατανάλωση αλκοόλ, με φάρμακα που αγοράζουμε χωρίς να απαιτείται ιατρική συνταγή, όπως η ασπιρίνη και τα υπόλοιπα παυσίπονα. Το αλκοόλ επηρεάζει τη δραστικότητα των φαρμάκων, ενώ είναι πιθανό να προκαλέσει και άλλες ανεπιθύμητες παρενέργειες, όπως μείωση της πίεσης όταν συνδυάζεται με φάρμακα που περιέχουν νιτρογλυκερίνη. Ακόμη πιο προσεκτικοί θα πρέπει να είμαστε όταν καταναλώνουμε αλκοόλ έχοντας προηγουμένως λάβει κάποιο αντιϊσταμινικό ή ηρεμιστικό, καθώς το αλκοόλ αυξάνει τη δραστικότητα των φαρμάκων αυτής της κατηγορίας και μπορεί να προκαλέσει μεγάλη καταστολή της εγκεφαλικής λειτουργίας. Προτείνεται να αποφεύγεται οποιοδήποτε οινοπνευματώδες ποτό κατά τη λήψη οποιουδήποτε φαρμάκου.

Το παραφινέλαιο είναι ένα ακίνδυνο ήπιο καθαρτικό.

Λάθος: Μπορεί το παραφινέλαιο να θεωρείται ήπιο καθαρτικό, αλλά εκτός από τα λίπη απομακρύνει και τις λιποδιαλυτές βιταμίνες του οργανισμού, όπως οι βιταμίνες A, D και Ε. Επίσης, η παρατεταμένης διάρκειας χρήση του μπορεί να προξενήσει ερεθισμό του εντερικού βλεννογόνου, δυσαπορρόφηση, διαρροϊκή συνδρομή ή αφυδάτωση.

Είναι ασφαλής η συχνή κατανάλωση αντιόξινων για την καταπολέμηση της χρόνιας δυσπεψίας.

Λάθος: Μπορεί η καθημερινή λήψη αντιόξινων να επιφέρει αίσθημα ανακούφισης με την απελευθέρωση των οξέων του στομάχου, αλλά παράλληλα δημιουργεί και προβλήματα. Συγκεκριμένα, τα αντιόξινα δεσμεύουν τα αποθέματα φωσφόρου του οργανισμού που είναι απαραίτητα για την αύξηση της ανθεκτικότητας των οστών και των δοντιών. Επίσης, εκείνα που περιέχουν ασβέστιο εμποδίζουν την απορρόφηση του σιδήρου που λαμβάνεται από τις τροφές και ενδέχεται να οδηγούν στην εμφάνιση αναιμίας. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι ότι ο προσωρινός κατευνασμός των συμπτωμάτων προκαλεί εφησυχασμό του ασθενούς, ενώ είναι σαφές ότι η παρατεταμένη δυσπεψία χρήζει άμεσης και ενδελεχούς ιατρικής διερεύνησης.

Τα χάπια σκόρδου προλαμβάνουν τη δημιουργία θρόμβων.

Σωστό: Ορισμένα συστατικά του σκόρδου φαίνεται ότι έχουν θρομβολυτικές ιδιότητες. Χρειάζεται, όμως, προσοχή, καθώς η λήψη θρομβολυτικών ή φαρμάκων με παρόμοιες ιδιότητες (π.χ. ασπιρίνη) ενισχύει την πιθανότητα να προκληθούν διαταραχές στο σύστημα πήξης του αίματος και να εμφανιστούν αιμορραγικά επεισόδια.

Μπορούμε άφοβα να παίρνουμε παρακεταμόλη όταν έχουμε πονοκέφαλο.

Λάθος: Η χρόνια κατανάλωση παρακεταμόλης μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ηπατικές βλάβες και οπωσδήποτε δεν θα πρέπει να λαμβάνεται από άτομα που πάσχουν από ηπατική ή νεφρική ανεπάρκεια.

Όταν πονάμε στην κοιλιακή χώρα, μπορούμε να πάρουμε ένα παυσίπονο.

Λάθος: Ποτέ δεν παίρνουμε παυσίπονο με πόνους στην κοιλιά χωρίς προηγουμένως να έχει γίνει διάγνωση. Επειδή στην κοιλιακή χώρα βρίσκονται όλα τα ζωτικά όργανα, πιθανώς το παυσίπονο να καλύψει μια επικίνδυνη φλεγμονή (π.χ. σκωληκοειδίτιδα), οπότε οι συνέπειες να είναι ολέθριες.

Βλέπουμε, λοιπόν, ότι τα πράγματα δεν είναι και τόσο απλά όσο νομίζαμε. Επιπλέον, είναι πιθανό κάποια φάρμακα να επηρεάσουν την όρεξη, αλλά και τη γεύση σας. Η πενικιλίνη, για παράδειγμα, μπορεί να αλλοιώσει τη γεύση κάποιων φαγητών. Αντιϊσταμινικά και ορισμένα αντικαταθλιπτικά προκαλούν ξηρότητα στο στόμα, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνονται η μάσηση και η κατάποση. Παυσίπονα και οιστρογόνα ενδέχεται να ερεθίσουν το στομάχι, ενώ συμπληρώματα σιδήρου αποτελούν πιθανή αιτία δυσκοιλιότητας και δυσπεψίας και γι’ αυτό θα πρέπει να λαμβάνονται πάντα με άδειο στομάχι. Πάντως, εάν παρουσιαστεί οποιαδήποτε παρενέργεια μόλις πάρετε κάποιο φάρμακο ή κατά τη διάρκεια της αγωγής, επικοινωνήστε αμέσως με το γιατρό σας και μην ακυρώσετε μόνοι σας τη θεραπεία.

Αν θέλαμε να κωδικοποιήσουμε κάπως τα πράγματα, θα βοηθούσε πολύ ο παρακάτω Πίνακας

 

ΦΑΡΜΑΚΟ (Δραστική Ουσία)

Παρακεταμόλη, Ιτρακοναζόλη (διάλυμα), Ισονιαζίδη, Ερυθρομυκίνη στεατική, Ινδινοβίρη, Διδαβοσίνη

Λήψη με κενό στομάχι

Αμπικιλλίνη, Πενικιλλίνη V, Οξακιλλίνη, Δικλοξακιλλίνη, Φλουκοξακιλλίνη.

Λήψη μία ώρα πριν από το γεύμα, με ένα πλήρες ποτήρι νερό

Θεοφυλλίνη

Λήψη σταθερών διαιτητικών σχημάτων

Υδραλαζίνη

Λήψη πάντα την ίδια χρονική στιγμή σε σχέση με τα γεύματα.

Διγοξίνη

Προσπάθεια για σταθερή λήψη φυτικών ινών

Λεβοντόπα, Μελφολάνη

Αποφυγή λήψης με τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνες.

Κινιδίνη, Καρβαμαζεπίνη, Σακουιναβίρη, Λοβεταλόλη, Νιτροφουραντοΐνη,

Λήψη με τροφή για ελαχιστοποίηση ανεπιθύμητων παρενεργειών

Περινδοπρίλη, Σίδηρος.

Λήψη πριν τα γεύματα

Ριφαμπικίνη, Θεοφυλλίνη (καθυστερημένης αποδέσμευσης)

Λήψη μία ώρα πριν ή δύο ώρες μετά τα γεύματα

Τετρακυκλίνες, Κινολόνες, Ευδρονάτη, Κλοδρονάτη, Αλεδρονάτη, Πενικιλλαμίνη

Λήψη μία ώρα πριν ή δύο ώρες μετά τα γεύματα. Αποφυγή λήψης με διαιτητικά προϊόντα/συμπληρώματα ή τροφές πλούσιες σε ασβέστιο ή σίδηρο

Ακιτρετίνη, Λοβοστατίνη, Γριζεοφουλβίνη, Ισοτρετινοϊνη, Τακρολίμη

Λήψη με τροφές πλούσιες σε λίπος

Τέλος, ενημερώστε το γιατρό σας εάν λαμβάνετε βιταμίνες, συμπληρώματα διατροφής και φυτικά θεραπευτικά βότανα ή ακολουθείτε δίαιτα (π.χ. είστε χορτοφάγος). Είναι στοιχεία που πρέπει να γνωρίζει οπωσδήποτε ο γιατρός προτού σας χορηγήσει κάποιο φάρμακο.

Περισσότερα άρθρα στην ενότητα Συμβουλές από το Φαρμακοποιό σας

Σχετικά Άρθρα

Αναζήτηση Γιατρού

Πείτε μας τη γνώμη σας

«Το καλοκαίρι του Covid-19», πόσο φοβισμένοι είστε με την νέα πραγματικότητα;

Ajax-indicator

ή Δείτε τα αποτελέσματα