ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
Featured__

Το πρωταρχικό κίνητρο του ανθρώπου στη ζωή είναι η ανάγκη για μία ικανοποιητική διαπροσωπική σχέση. Συχνά, ακούμε γύρω μας ανθρώπους να ψάχνουν «το άλλο τους μισό». Η ανάγκη αυτή του ανθρώπου, έτσι όπως αποδίδεται μέσα απ’ αυτήν τη φράση, καταδεικνύει ξεκάθαρα το φόβο της μοναξιάς και ένα αίσθημα κενού και ανολοκλήρωσης που νιώθουμε κάθε φορά που μένουμε ή νιώθουμε ότι μένουμε μόνοι. Αυτό ακριβώς το συναίσθημα μας ωθεί στην αναζήτηση συντρόφου, με σκοπό την κάλυψη της προσωπικής μας ανασφάλειας.

Ωστόσο, ο άνθρωπος από τη στιγμή που γεννιέται συγκεντρώνει ένα σύνολο ενδοβολών γύρω από τα πρόσωπα της πρώτης παιδικής ηλικίας. Αυτό αποτελεί ένα γραμμένο ασυνείδητο σενάριο για τη ζωή μας, το οποίο ενεργοποιείται με την εφηβεία και την έναρξη των ερωτικών μας αναζητήσεων. Έτσι, επιλέγουμε ασυνείδητα σύντροφο, ώστε να ξαναδημιουργήσουμε προβλήματα (όπως αυτά που βιώσαμε με τον πατέρα μας και τη μητέρα μας), προσδοκώντας μάταια ότι θα τα λύσουμε στο εδώ και τώρα. Αυτό είναι που ονόμασε ο Freud καταναγκασμό της επανάληψης ( το «παιδικό τραύμα» επαναλαμβάνεται). Κάπως έτσι ξεκινάνε τα προβλήματα στο ζευγάρι.

Ο Kernberg ασχολήθηκε με την πολυπλοκότητα του τρόπου που οι άνθρωποι σχηματίζουν δεσμούς, ανάλογα με τη σχέση τους ως προς την επιθετικότητα και ονόμασε 4 (τέσσερις) διαφορετικούς τύπους σχέσεων αγάπης.

  1. Φυσιολογική αγάπη: οι σύντροφοι αντέχουν την πραγματικότητα και η σχέση τους δεν έχει στοιχεία ανταγωνισμού που έχουν να κάνουν με το οιδιπόδειο σύμπλεγμα. Επομένως, η επιθυμία για αγάπη επιβιώνει της σύγκρουσης.
  2. Παθολογική αγάπη: εδώ επικρατούν οι εσωτερικές συγκρούσεις και η επιθετικότητα και επαναλαμβάνεται συνεχώς το τραύμα. Η σύγκρουση υπερισχύει της επιθυμίας για αγάπη.
  3. Διαστροφική αγάπη: οι ναρκισσιστικοί τύποι δεν αντέχουν την οικειότητα στη σχέση και αναζητούν συνεχώς υποκατάστατο της αγάπης. Στο ιστορικό τους διαπιστώνουμε ότι το αντικείμενο της αγάπης συχνά έχει συνδεθεί με τον πόνο. Σε μια τέτοια σχέση, η διέγερση αντικαθιστά την αγάπη.
  4. Ώριμη αγάπη: εδώ η επιθυμία για συναισθηματική και ερωτική επαφή δεν εμποδίζεται από τον κόσμο των εσωτερικών αντικειμένων. Επικρατεί η συνεργασία μεταξύ των συντρόφων και η επιθυμία να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα της σχέσης τους από κοινού.

Είναι απαραίτητο σε μια σχέση να εγκαταλείπεται το «εγώ» και να γίνεται η αντικατάσταση του από το «εμείς». Τίθεται όμως το θέμα μέχρι ποιο βαθμό, εφόσον είναι αναγκαίο να διατηρηθεί η διαφορετικότητα και η μοναδικότητα των υποκειμένων μέσα στη νέα δομή που ονομάζεται σχέση.

Όταν το «εγώ» δεν ικανοποιείται μέσα στο «εμείς», αισθανόμαστε ανασφαλείς μέσα στη σχέση. Η απώλεια της συναισθηματικής ασφάλειας και η ανάγκη για αγάπη πυροδοτούν συμπεριφορές αρνητικής αλληλεπίδρασης στο ζευγάρι.

Η dr. Johnson περιγράφει παραστατικά 3 (τρεις) βασικούς τρόπους με τους οποίους τα ζευγάρια εκδηλώνουν το φόβο τους για τη σχέση:

  1. Συμπεριφορά «ποιος είναι ο φταίχτης»: ο σκοπός αυτής της συμπεριφοράς είναι η αμοιβαία επίθεση, οι κατηγορίες και η απόδοση ευθυνών. Αυτό που το ζευγάρι προσπαθεί να επικοινωνήσει είναι ότι «δεν φταίω εγώ, αλλά εσύ». Ο σύντροφος αισθάνεται πληγωμένος και επιτίθεται. Αν εμπλέκονται σε κάτι τέτοιο περιστασιακά, τότε μπορούν να διατηρούν τη συναισθηματική στους σύνδεση και να επανέρχονται μετά από κάποιο τέτοιο επεισόδιο.
  2. Συμπεριφορά διαμαρτυρίας:εδώ ο ένας σύντροφος διαμαρτύρεται ενεργά για την απομάκρυνση, ενώ ο άλλος αποσύρεται διαμαρτυρόμενος σιωπηλά για την κριτική που δέχεται. Κάτι τέτοιο πυροδοτεί περισσότερο το κλίμα, εφόσον οι πρώτος σύντροφος προσδοκά κάποια ανταπόκριση, ακόμα και αρνητική.
  3. Συμπεριφορά «πάγωμα-φυγή»: όταν το μοτίβο της διαμαρτυρίας συνεχίσει για πολύ καιρό, τότε αυτό που ακολουθεί είναι η σιωπή. Ο απαιτητικός σύντροφος παύει να διεκδικεί και τα παρατάει. Βιώνει ένα πένθος για τη σχέση και τελικά, αποστασιοποιείται. Σε επιφανειακό επίπεδο, οι σύντροφοι φαίνεται ότι είναι ευγενικοί μεταξύ τους και συνεργάσιμοι σε πρακτικά  θέματα. Η απόσταση που παρατηρείται είναι αποτέλεσμα της απώλειας ελπίδας που πιθανότατα βιώνουν και οι δύο.

Μέσα από αυτά τα μοτίβα συμπεριφοράς, διαπιστώνουμε όλο και περισσότερο ότι το ασυνείδητο παραμένει άχρονο και επιδρά στον ψυχισμό στο «εδώ και τώρα».

Ο έρωτας στηρίζεται, ουσιαστικά, στην προβολή πάνω στον άλλον, των στοιχείων που αγαπάμε στον εαυτό μας. Στοιχεία της διαπροσωπικής σχέσης με τη μάνα μας που ήταν καλά, τα ξαναζούμε το πρώτο διάστημα της σχέσης. Σύντομα, όμως, επέρχεται η απογοήτευση, εφόσον και τα κακά στοιχεία έρχονται στην επιφάνεια και ζητούν ξεκαθάρισμα. Μόνο που το πρωταγωνιστικό πρόσωπο δεν είναι ο γονιός μας, αλλά ο σύντροφός μας και κάπως έτσι ξεκινούν τα προβλήματα και συγκρούσεις, που χωρίς αυτήν την ψυχαναλυτική διάσταση δεν βρίσκουν εξήγηση.

Έτσι, λοιπόν, η σχέση, ενώ  περιμένουμε να είναι ικανοποιητική, γίνεται συχνά ένα πεδίο μάχης και δυστυχίας, όπου αναβιώνουν χωρίς να το καταλαβαίνουν οι ασυνείδητες συγκρούσεις του παρελθόντος, όπως προβάλλονται στο άλλο πρόσωπο. Στον γάμο αυτές οι συγκρούσεις είναι ακόμα πιο ισχυρές γιατί εκεί αναβιώνουν έντονα οι πρώτες ασυνείδητες εμπειρίες ζωής. Σε τέτοιου είδους περιπτώσεις η ψυχοθεραπεία ζεύγους κρίνεται κατάλληλη, ώστε να αναλυθούν στη θεραπεία αυτές οι αμοιβαίες προβολές.

Κείμενο : Δήμητρα Χ. Σύρκου , Ψυχολόγος . Πτ. Παντείου Παν/μιου, Εκπ. στην Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία, στην Ελληνική Εταιρία Αναλυτικής Ομαδικής και Οικογενειακής θεραπείας.

Περισσότερα άρθρα στην ενότητα Ανθρώπινες Σχέσεις

Αναζήτηση Γιατρού

Πείτε μας τη γνώμη σας

Εσείς παίρνετε πρωινό;

Ajax-indicator

ή Δείτε τα αποτελέσματα