ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
Featured_fb_post7

Ο ύπνος είναι βασική ανάγκη όλων των έμβιων πλασμάτων. Ιδιαίτερα σημαντικός όμως είναι για τα παιδιά, καθώς επηρεάζει άμεσα τη σωματική και πνευματική τους ανάπτυξη.

Μία από τις προτεραιότητες του νέου οργανισμού είναι να αναπτύξει κιρκάδιο ρυθμό, να ρυθμίσει δηλαδή τον κύκλο ύπνου - αφύπνισης  σύμφωνα με τις εναλλαγές φωτός- σκοταδιού. Η ρύθμιση αυτή χρειάζεται αρκετό χρόνο μέχρι να σταθεροποιηθεί και γι αυτό τα νεογέννητα έχουν τόσο άστατο ωράριο ύπνου.

Ο κιρκάδιος ρυθμός είναι το βιολογικό μας ρολόι, ο βιορυθμός μας. Συνδέεται άμεσα με το συντονισμό της έκκρισης ορμονών που ευθύνονται για την σωματική και νευροψυχική ανάπτυξη  του οργανισμού.

Ωράριο ύπνου ανά Ηλικία

Κάθε παιδί αναπτύσσει το δικό του βιορυθμό και κατ’ επέκταση το δικό του ιδανικό ωράριο ύπνου. Είναι σημαντικό οι γονείς να αναγνωρίζουν τα σημάδια της κούρασης στα μικρότερα παιδιά και να τα βοηθούν ώστε να πηγαίνουν για ύπνο σταθερά στην κατάλληλη για αυτά ώρα.

  • Στα μεγαλύτερα παιδιά που πηγαίνουν σχολείο ή παιδικό σταθμό κι έχουν συγκεκριμένη ώρα αφύπνισης, θα πρέπει να συνυπολογίζονται οι ώρες ύπνου που πρέπει να συμπληρωθούν. Οι απαραίτητες ώρες ύπνου διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία του παιδιού και τις ιδιαίτερες αναπτυξιακές του ανάγκες.
  • Τα νεογέννητα (0-3 μήνες) είναι απαραίτητο να συμπληρώσουν από 14 μέχρι 17 ώρες ύπνου ανά 24ωρο. Καλό είναι οι γονείς να αναγνωρίζουν τα ιδιαίτερα σημάδια νύστας του παιδιού τους και να τα τοποθετούν στην κούνια τους χωρίς να περιμένουν να κοιμηθεί πρώτα. Με αυτό τον τρόπο τα μωρά εκπαιδεύονται στο να ηρεμούν μόνα τους τον εαυτό τους. Παράλληλα, καλό είναι να ενθαρρύνεται σταδιακά ο νυχτερινός ύπνος, χαμηλώνοντας τα φώτα και μειώνοντας τους θορύβους.
  • Μετά την ηλικία των 6 μηνών συνήθως αυξάνεται ο χρόνος ύπνου κατά τη διάρκεια της νύχτας και αφού συμπληρώσουν τους 9 μήνες τα βρέφη χρειάζονται συνολικά 12 - 15 ώρες ύπνου. Στη φάση αυτή είναι απαραίτητο ένα πιο σταθερό πρόγραμμα ύπνου καθώς και η διαμόρφωση μιας ρουτίνας την οποία το μωρό θα απολαμβάνει, όπως ένα μπάνιο συνδυασμένο με βρεφικό μασάζ και ένα νανούρισμα.  Ο χώρος του ύπνου θα πρέπει να είναι  ήσυχος, χωρίς πολλά ερεθίσματα και με την κατάλληλη  για την εποχή θερμοκρασία.
  • Τα νήπια 1-2 ετών χρειάζονται από 11- 14 ώρες ύπνου. Στη φάση αυτή το παιδί συχνά αντιστέκεται όταν έρχεται η ώρα του ύπνου. Πρόκειται για φυσιολογική αντίδραση, καθώς το νήπιο αναπτύσσει ταχέως τις κινητικές, γνωστικές και κοινωνικές του ικανότητες, προσπαθεί να αποκτήσει αυτονομία, θέλει να παίξει και να εξερευνήσει. Επίσης εφιάλτες,  νυχτερινοί τρόμοι και υπνοβασία εμφανίζονται συχνά (ακόμα συχνότερα στην επόμενη φάση) και μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά τον ύπνο του παιδιού.

Όσο πλησιάζει η ώρα του ύπνου  καλό να ενθαρρύνονται πιο χαλαροί ρυθμοί παιχνιδιού σε συνδυασμό με χαλαρωτική μουσική. Η ρουτίνα εδώ μπορεί να περιλαμβάνει πέρα από μπάνιο - πλύσιμο των δοντιών - πιτζάμες και το διάβασμα ενός βιβλίου κατάλληλου για την ηλικία του παιδιού ή τη διήγηση μιας αυτοσχέδιας ιστορίας από την καθημερινότητα με άτομα που το παιδί γνωρίζει. Πιο περίπλοκα παραμύθια συνήθως τραβούν την προσοχή των παιδιών μετά την ηλικία των 2. Δεν πρέπει ο ύπνος να είναι διαπραγματεύσιμος, αλλά  κάθε φορά να εξηγούμε στο παιδί με ηρεμία ότι έχει έρθει η ώρα για ύπνο και ο καθένας θα πάει στο κρεβάτι του. Μπορεί αν θέλει να πάρει ένα κουκλάκι μαζί του, να το ονομάσει, να φτιάξει μαζί με το γονέα μια ιστορία σχετικά με τον ύπνο και αυτό να γίνει μέρος της ρουτίνας.

  • Τα παιδιά 3-5 ετών πρέπει να κοιμούνται 10 -13 ώρες. Η συνεπής τήρηση του προγράμματος εδώ ενδέχεται να τεθεί από το παιδί υπό έντονη διαπραγμάτευση με επιχειρήματα. Η πρόκληση για τον γονέα είναι να κρατά το πρόγραμμα και τη ρουτίνα σταθερά χωρίς όμως να αφαιρεί από το παιδί το δικαίωμα της διεκδίκησης. Ενθαρρύνει τα επιχειρήματα, τα ακούει αλλά επισημαίνει πάντα τη σημασία του ύπνου στις ώρες που πρέπει ώστε το παιδί να μεγαλώσει σωστά. Καλό είναι ο γονέας να αντιμετωπίζει την επανάληψη αυτής της συζήτησης σαν μέρος της ρουτίνας και να μην εκδηλώνει εκνευρισμό ή θυμό. Η συνέπεια στα όρια προσφέρει ασφάλεια στο παιδί, πάρα τις αντιρρήσεις του, και η ασφάλεια είναι απαραίτητη προκειμένου να αφεθεί κανείς στην αγκαλιά του Μορφέα.
  • Τα  παιδιά ηλικίας 6-13 χρειάζονται 9 -11 ώρες ύπνου. Έχουν φορτωμένο πρόγραμμα με σχολικές κι εξωσχολικές υποχρεώσεις ενώ παράλληλα αυξάνεται κατακόρυφα το ενδιαφέρον τους για την τηλεόραση και τους υπολογιστές. H επαφή με οθόνες πριν τον ύπνο καλό είναι να απαγορεύεται, καθώς συνδέεται με ευερεθιστότητα, ανησυχία, λίγες ώρες ύπνου, αλλαγές στη διάθεση, διάσπαση προσοχής και υπερκινητικότητα.

Σωστός χρόνος για την εκπαίδευση ύπνου

Η στιγμή που το παιδί ξεκινά το σχολείο είναι κατάλληλη για  συστηματική εκπαίδευση στις υγιεινές συνήθειες ώστε η ρουτίνα και το πρόγραμμα του ύπνου να αποτελέσουν σταδιακά επιλογή του παιδιού και όχι επιβολή του γονέα.

Παράλληλα, δεδομένου ότι τα παιδιά σχολικής ηλικίας συχνά κρατούν μυστικά από τους γονείς,  καλό είναι η ρουτίνα του ύπνου να εμπλουτιστεί από μια πρακτική επικοινωνίας γονέα - παιδιού  κατά την οποία, για παράδειγμα, και οι δύο θα πρέπει να αναφέρουν το καλύτερο και το χειρότερο πράγμα που συνέβη μέσα στην ημέρα τους. Τόσο το μοίρασμα όσο και ο ξεκάθαρος χώρος και χρόνος που δίνονται στο παιδί μέσα σε ένα πλαίσιο χαλάρωσης, ενδέχεται να το βοηθήσουν να ανοιχτεί. Σε καμία περίπτωση, όμως, η ώρα του ύπνου δεν είναι κατάλληλη για επιπλήξεις και αρνητικές κριτικές. Είναι η ώρα για  αγάπη, ηρεμία και ασφάλεια.

Τέλος, είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι ο καλός και επαρκής ύπνος, συνιστά προτεραιότητα σε επίπεδο οικογένειας καθώς δίνει τη δυνατότητα σε μικρούς και μεγάλους να ανακτήσουν τη νεύρο-ορμονική τους ισορροπία  και να περιφρουρήσουν την υγεία και ευεξία τους.

Κείμενο: Γυφτοπούλου Αλεξάνδρα, Ψυχολόγος, Msc

Περισσότερα άρθρα στην ενότητα Ανθρώπινες Σχέσεις

Σχετικά Άρθρα

Αναζήτηση Γιατρού

Πείτε μας τη γνώμη σας

Φθινόπωρο. Τι σημαίνει για εσάς;

Ajax-indicator

ή Δείτε τα αποτελέσματα