ΠΑΙΔΙ & ΓΟΝΕΙΣ
Featured_paidi

Τα τελευταία χρόνια αναπαράγεται συχνά ο όρος «δυσλεξία». Πρόκειται για έναν όρο που απασχολεί πολλούς γονείς παρατηρώντας την άσχημη σχολική επίδοση των παιδιών τους, ειδικά στα πρώτα μαθητικά χρόνια.

Ο όρος ταυτίζεται με τις μαθησιακές δυσκολίες, ενώ στην πραγματικότητα αποτελεί υποκατηγορία των ειδικών μαθησιακών δυσκολιών, με εύρος αιτίων που δεν σχετίζονται με τις νοητικές λειτουργίες.

Ορισμός της Δυσλεξίας

Σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Δυσλεξίας ως δυσλεξία ορίζεται η μαθησιακή δυσκολία που συνδέεται με τη γλώσσα και αφορά στη δυσκολία στην αποκρυπτογράφηση λέξεων. Η δυσκολία αυτή δεν είναι αναμενόμενη σε σχέση με την ηλικία του παιδιού και τις γνωστικές και ακαδημαϊκές του ικανότητες. Δεν συγχέεται με γενικές αναπτυξιακές δυσκολίες ή αισθητηριακές βλάβες.

Συχνά περιλαμβάνει εκτός από το πρόβλημα της ανάγνωσης και πρόβλημα στη γραφή και ορθογραφία (Orton Dyslexia Research Committee, 1994).

Επομένως, η δυσλεξία οφείλεται σε εγκεφαλική δυσλειτουργία, χωρίς αυτό να σημαίνει βλάβη στον εγκέφαλο. Απλώς ο εγκέφαλος του παιδιού με δυσλεξία λειτουργεί διαφορετικά από τον εγκέφαλο του παιδιού χωρίς δυσλεξία.

Ενδείξεις Δυσλεξίας

Σε ποιες ενδείξεις θα επιστήσουν την προσοχή τους οι γονείς;

Τα συμπτώματα αφορούν, εκτός από δυσκολίες στη γραφή και ανάγνωση

  • σύγχυση στον προσανατολισμό και στην πλευρίωση (δεξί – αριστερό)
  • δυσκολία στο χειρισμό των δακτύλων
  • δυσκολία στην οπτική αντίληψη
  • δυσκολίες μνήμης και πληθώρα άλλων χαρακτηριστικών.

Οι ενδείξεις για την παρουσία δυσλεξίας δύνανται να εμφανιστούν κατά την προσχολική ηλικία, ωστόσο γίνονται εμφανέστερες και αντιληπτές κατά τη σχολική ηλικία, στις πρώτες τάξεις του δημοτικού, όπου το παιδί καλείται να μάθει να διαβάζει και να γράφει.

Κατά την προσχολική ηλικία (3 – 4 ετών) το παιδί μπορεί:

  • Να μιλήσει αργότερα συγκριτικά με συνομηλίκους
  • Να παρουσιάζει δυσκολίες στην άρθρωση
  • Να έχει φτωχό λεξιλόγιο
  • Να μην μπορεί να χρησιμοποιήσει τη σωστή λέξη για την έννοια που εννοεί
  • Να δυσκολεύεται στην εκμάθηση γραμμάτων, χρωμάτων, σχημάτων, αριθμών.
  • Να δυσκολεύεται σε δραστηριότητες που περιλαμβάνουν τη λεπτή κινητικότητα, όπως για παράδειγμα το κράτημα του μολυβιού ή της μπογιάς.

Στην ηλικία του νηπιαγωγείου μέχρι και το τέλος του δημοτικού, οι δυσκολίες που παρατηρούνται είναι:

  • Στην ανάγνωση απλών, μεμονωμένων λέξεων
  • Στη δυσκολία σύνδεσης ήχου και γράμματος
  • Στη δυσκολία και στα λάθη στην ανάγνωση και την ορθογραφία
  • Στον αναγραμματισμό των λέξεων
  • Στο να γράφουν με διαφορετικούς τρόπους την ίδια λέξη στην ίδια σελίδα, ακόμα και στην ίδια σειρά
  • Στο να αποφεύγουν την ανάγνωση με δυνατή φωνή
  • Στο να δυσκολεύονται στην εκμάθηση και εφαρμογή κανόνων της ορθογραφίας
  • Στο να αποφεύγουν γενικά τη γραφή.

Στην ηλικία μεταξύ 14 και 19 ετών, τα παιδιά με δυσλεξία ενδέχεται:

  • Να διαβάζουν πολύ αργά, χαμηλόφωνα και με πολλά λάθη
  • Να γράφουν την ίδια λέξη με διαφορετική ορθογραφία
  • Να αποφεύγουν τις δραστηριότητες που περιλαμβάνουν ανάγνωση και γραφή
  • Να δυσκολεύονται στην απόδοση νοήματος ή περίληψης ενός κειμένου
  • Να έχουν περιορισμένο λεξιλόγιο
  • Να παρουσιάζουν δυσκολία στην απομνημόνευση αλλά και στη μνήμη, ειδικά λεπτομερειών.

Μύθοι και Αλήθειες

  • Σε καμία περίπτωση οι ενδείξεις δεν είναι συγκεκριμένες για κάθε ηλικία, ωστόσο υπάρχουν κάποια χαρακτηριστικά.

ΠΡΟΣΟΧΗ: το γεγονός πως κάποιο παιδί ενδέχεται να παρουσιάσει μία ή δύο ενδείξεις, δε σημαίνει απαραίτητα πως συγκαταλέγεται αυτόματα στην κατηγορία των δυσλεκτικών παιδιών. Θα πρέπει να υποβληθεί σε ειδικά τεστ και δοκιμασίες ανίχνευσης δυσλεξίας, προκειμένου να καταλήξουμε σε ασφαλές συμπέρασμα.

  • Τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, όπως είναι για παράδειγμα η δυσλεξία, δεν είναι παιδιά με χαμηλό δείκτη νοημοσύνης, απλώς δυσκολεύονται στους μηχανισμούς εκμάθησης. Απαιτείται προσεκτική μεταχείριση στην περίπτωση των δυσλεκτικών παιδιών, καθώς η αποτυχία, η ματαίωση και η κριτική που μπορεί να δεχθούν, οδηγούν στη δημιουργία κακής αυτοϊδέας και χαμηλής αυτοεκτίμησης. Οι παράγοντες αυτοί μπορεί να είναι ανασταλτικοί στη συμμετοχή των παιδιών στα δρώμενα της τάξης, καθώς ενδέχεται να αποτελέσουν ανασταλτικούς παράγοντες στην κοινωνική τους προσαρμογή.

Πως αντιμετωπίζεται η δυσλεξία;

Ο χρυσός κανόνας για την αντιμετώπιση της δυσλεξίας είναι η έγκαιρη ανίχνευση και η έγκαιρη διάγνωση.

Η αξιολόγηση των παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες μπορεί να γίνεται από το νηπιαγωγείο – στα πλαίσια πρώιμης διάγνωσης (Χρηστάκης, 2000), ωστόσο ασφαλή συμπεράσματα μπορούμε να έχουμε από το δεύτερο εξάμηνο της πρώτης δημοτικού ή στη δευτέρα τάξη.

Όταν η διάγνωση της δυσλεξίας γίνει μέχρι και τις δύο πρώτες τάξεις του δημοτικού, το 80% των παιδιών με δυσλεξία μπορούν να βελτιωθούν και να φτάσουν μαθησιακά σε πολύ καλό επίπεδο. Αν η διάγνωση δε γίνει πριν από την τετάρτη ή το πολύ την πέμπτη τάξη του δημοτικού, μόνο το 15% μπορεί να βελτιωθεί (Χρηστάκης, 2011).

Επομένως, στην περίπτωση που ο γονιός αντιληφθεί την όποια δυσκολία, δε θα πρέπει να απογοητευτεί, ούτε και να θεωρήσει πως το μέλλον του παιδιού και η ακαδημαϊκή του πορεία είναι δυσοίωνα. Από την άλλη πλευρά, στην περίπτωση που γίνει αντιληπτό από τον εκπαιδευτικό της τάξης, κρίνεται απαραίτητη η αναφορά στο γονιό, ώστε να μεριμνήσει κατάλληλα απευθυνόμενος σε ειδικούς.

Κανόνες επίλυσης και αντιμετώπισης

Απαραίτητη είναι η συνεργασία γονιού – εκπαιδευτικού.

Εξίσου απαραίτητη κρίνεται η αξιολόγηση του παιδιού από διεπιστημονική ομάδα, ειδικό παιδαγωγό, εργοθεραπευτή, λογοθεραπευτή και ψυχολόγο, προκειμένου να εντοπιστούν σαφώς οι δυσκολίες και να ακολουθηθεί ένα πρόγραμμα εξατομικευμένο, αποκλειστικά προσαρμοσμένο στις ανάγκες και τις δυνατότητές του παιδιού.

Η στήριξη του παιδιού από το οικογενειακό πλαίσιο είναι ιδιαίτερης σημασίας, καθώς θα νιώθει αποδεκτό από την οικογένειά του.

Στο σχολικό πλαίσιο ο εκάστοτε εκπαιδευτικός σημαντικό είναι να προσαρμόζει τη διδασκαλία στις ανάγκες του παιδιού, ενώ στην περίπτωση που υπάρχει ειδικός παιδαγωγός, η συνεργασία τους είναι απαραίτητη.

Η δυσλεξία δεν είναι πάθηση, είναι απλώς μια μαθησιακή δυσκολία. Είναι σημαντικό το παιδί να νιώθει πάντα αποδεκτό και ικανό, ακόμα και αν παρουσιάζει δυσκολίες ακαδημαϊκού τύπου. Το σημαντικότερο, όμως, για την άμεση και αποτελεσματική αντιμετώπιση της, είναι η έγκαιρη αξιολόγηση.

Κείμενο : Μιχαλοπούλου Αικατερίνη, Ψυχολόγος, Ειδική Παιδαγωγός MSc, Κέντρο Νευροεξελικτικής Αγωγής Παιδιού (ΚΝΑΠ)

Περισσότερα άρθρα στην ενότητα Παιδί & Γονείς

Σχετικά Άρθρα

Αναζήτηση Γιατρού

Πείτε μας τη γνώμη σας

Η αλλεργία επηρεάζει έναν μεγάλο αριθμό ανθρώπων κατά την περίοδο της Άνοιξης. Τι μέτρα παίρνετε προκειμένου να την αποφύγετε;

Ajax-indicator

ή Δείτε τα αποτελέσματα