ΚΑΡΔΙΑ
Featured_ipertasi

Κάθε φορά που η καρδιά μας χτυπάει, αντλεί αίμα και το στέλνει στο υπόλοιπο σώμα μας, μέσω των αγγείων που ονομάζονται αρτηρίες. Η αρτηριακή πίεση δεν είναι, λοιπόν, τίποτε άλλο από τη δύναμη που ασκεί το αίμα στα τοιχώματα των αρτηριών, καθώς κυκλοφορεί με πίεση μέσα στο σώμα μας.

 

Η αρτηριακή πίεση μετράται σε χιλιοστά στήλης υδραργύρου (mmHg) και χαρακτηρίζεται από δύο αριθμούς: ο πρώτος αριθμός –η «συστολική» πίεση– είναι το αποτέλεσμα της μέτρησης στη φάση της άντλησης του αίματος από την καρδιά, ενώ ο δεύτερος –η «διαστολική» πίεση– είναι η μέτρηση κατά τη διάρκεια της χαλάρωσης.

 

Πρέπει να ξέρετε ότι η αρτηριακή πίεση δεν είναι σταθερή, και ότι είναι φυσιολογικό να παρουσιάζει διακυμάνσεις προς τα πάνω ή προς τα κάτω, κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αυτό το φαινόμενο είναι απολύτως φυσιολογικό και δεν έχει καμία σχέση με τη διάγνωση «υψηλής πίεσης».

 

Η αρτηριακή πίεση 120 με 80 mmHg –ή χαμηλότερα– θεωρείται ως η ιδανική αρτηριακή πίεση ενός υγιούς οργανισμού. Οι τιμές πάνω από 140/90 mmHg στον γενικό πληθυσμό είναι υψηλές, καθώς και πάνω από 130/80 mmHg στους διαβητικούς ή σε όσους πάσχουν από στεφανιαία νόσο. Οι ενδιάμεσες τιμές θεωρούνται ως τιμές στα ανώτερα φυσιολογικά όρια. Μειώνοντας την αρτηριακή πίεση, μειώνεται και ο κίνδυνος καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού.

 

Η τάση να θεωρούνται φυσιολογικές οι μικρότερες τιμές προέκυψε από τα πορίσματα μεγάλων επιδημιολογικών μελετών, στις οποίες αποδείχθηκε ότι τα άτομα με αρτηριακή πίεση (μεγάλη) 110 mmHg είχαν μικρότερη πιθανότητα να πάθουν καρδιοεγκεφαλικά επεισόδια από τα άτομα που είχαν αρτηριακή πίεση (μεγάλη) 130 mmHg.

 

Η αρτηριακή πίεση εξαρτάται, πρακτικά, από την καλή λειτουργία της καρδιάς και των νεφρών, καθώς και από την ελαστικότητα των τοιχωμάτων των αρτηριών. Η αρτηριακή πίεση στο 95% των περιπτώσεων χαρακτηρίζεται ιδιοπαθής. Δηλαδή, πρόκειται για αρτηριακή πίεση χωρίς σαφή αιτιολογία.

 

Η αρτηριακή πίεση δεν είναι σταθερή κατά τη διάρκεια του 24ωρου, αλλά κυμαίνεται ανάλογα με τη δραστηριότητα κάθε ατόμου. Κατά τη σωματική άσκηση, την κίνηση, τη συγκίνηση και το στρες, η πίεση ανεβαίνει. Αντιθέτως, κατά την ανάπαυση ή τον βαθύ ύπνο, ελαττώνεται. Κατά τις πρωινές ώρες, λίγο πριν από το ξύπνημα, συνήθως ανεβαίνει και διατηρείται υψηλή και αμέσως μετά απ’ αυτό.

 

Πολλές φορές, ακόμα και η θέα του γιατρού με την άσπρη μπλούζα προκαλεί σε πολλούς ασθενείς αύξηση της πίεσης, γεγονός το οποίο θεωρείται από πολλούς προ-στάδιο αρτηριακής υπέρτασης, έστω κι αν ο εξεταζόμενος σε ηρεμία εμφανίζει φυσιολογική αρτηριακή πίεση.

 

Γενικά, η υπέρταση, σε οποιαδήποτε μορφή της, καταστρέφει τις αρτηρίες, προκαλώντας στενώσεις ή ανευρύσματα, και κουράζει την καρδιά, με αποτέλεσμα να οδηγεί σε καρδιακή ανεπάρκεια.

 

Ένας από τους μύθους σχετικά με την υπέρταση είναι ότι προκαλεί συμπτώματα. Η αλήθεια είναι ότι σπάνια συμβαίνει αυτό. Δεν είναι τυχαίο που η υπέρταση ονομάζεται «σιωπηλός δολοφόνος».

 

Μέτρηση

Οι μετρήσεις της ΑΠ είναι εγγενώς αρκετά ευμετάβλητες. Μπορούν, πάντως, να ληφθούν μέτρα για να ελαχιστοποιηθεί το φαινόμενο, όπως:

-       Η λήψη πολλαπλών μετρήσεων, ιδιαίτερα όταν ο παλμός δεν είναι σταθερός.

-       Σωστή τοποθέτηση της περιχειρίδας πάνω από τη βραχιόνιο αρτηρία, με την κάτω άκρη να απέχει 2,5 εκ. από την εσωτερική επιφάνεια του αγκώνα.

-       Το άτομο αναπαύεται επί 5 λεπτά πριν από τη μέτρηση.

-       Ο ασθενής πρέπει να απέχει από την κατανάλωση καφεϊνούχων ή αλκοολούχων ποτών ή από τη χρήση καπνού 30 λεπτά πριν από τη μέτρηση της ΑΠ.

-       Μέτρηση, αρχικά, και στα δύο χέρια και, εν συνεχεία, στο χέρι με τη μεγαλύτερη ΑΠ.

-       Μεγάλη αξία έχει η μέτρηση στο σπίτι.

 

Συχνότητα

Σύμφωνα με δεδομένα από τον «Μήνα Χοληστερίνης» του ΕΛΙΚΑΡ, σε 50.000 ενήλικα άτομα στην Ελλάδα το 25% του πληθυσμού είναι υπερτασικοί. Και σύμφωνα με τη «Μελέτη Αττική» του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου, το 37% των ανδρών και το 25% των γυναικών στη χώρα μας εμφανίζουν αυξημένες τιμές αρτηριακής πίεσης.  Η συχνότητα της υπέρτασης αυξάνεται με την ηλικία.

 

Πρόληψη

Ορισμένους από τους παράγοντες που συμβάλλουν στην εκδήλωση της αρτηριακής υπέρτασης δεν μπορούμε να τους επηρεάσουμε. Με την αύξηση, λ.χ., της ηλικίας, οι αρτηρίες μας σκληραίνουν και η πίεσή μας αυξάνεται. Η ηλικία, λοιπόν, είναι ένας παράγοντας που, δυστυχώς, δεν μπορούμε να επηρεάσουμε.

Ένας δεύτερος παράγοντας που δεν μπορούμε να επηρεάσουμε είναι οι γονείς μας. Στην επιστημονική κοινότητα υπάρχει πλέον συμφωνία ότι υπάρχουν γονίδια που ευθύνονται για την αρτηριακή υπέρταση και εξηγούν την κληρονομική επιβάρυνση που παρατηρούμε στα άτομα με αρτηριακή υπέρταση.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν παράγοντες που αυξάνουν την αρτηριακή πίεση και είναι αποκλειστικά στο χέρι μας να τους αντιμετωπίσουμε. Τέτοιοι παράγοντες είναι:

  • Η υπερβολική κατανάλωση αλατιού
  • η αύξηση του σωματικού βάρους
  • η υπερβολική κατανάλωση ζωικών λιπών
  • το κάπνισμα
  • η έλλειψη σωματικής άσκησης
  • οι έντονες ψυχικές καταπονήσεις – δηλαδή, το γνωστό σε όλους μας στρες.

Τα μέτρα που συμβάλλουν στην πρόληψη της αρτηριακής υπέρτασης είναι αυτά που συμβάλλουν και στη θεραπεία τής ήδη αναπτυγμένης νόσου. Αυτά είναι τα εξής:

  1. Απώλεια σωματικού βάρους στους παχύσαρκους
  2. Μείωση του αλατιού στη διατροφή μας
  3. Αύξηση καλίου
  4. Μείωση της κατανάλωσης λιπαρών τροφών, κυρίως των ζωικών λιπών και ενθάρρυνση της κατανάλωσης ψαριών
  5. Περιορισμένη χρήση οινοπνεύματος. Το οινόπνευμα, ημερησίως, δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 20-30 γραμμάρια. Αυτό σημαίνει όχι περισσότερα από δυο ποτά την ημέρα
  6. Αποφυγή της υπερκατανάλωσης καφέ. Γενικά, η κατανάλωση καφέ δεν πρέπει να υπερβαίνει τα δύο φλιτζάνια ημερησίως
  7. Σωματική άσκηση. Η άσκηση πρέπει να είναι συστηματική και όχι περιστασιακή. Γενικά, θεωρείται ότι είναι ικανοποιητική όταν περιλαμβάνει μέτριας έντασης άσκηση, όπως περπάτημα, κολύμπι ή ποδήλατο, επί 30-45 λεπτά, 3-5 φορές την εβδομάδα
  8. Αποφυγή του καπνίσματος

 

Η Μεσογειακή Διατροφή, η οποία βασίζεται στη σημαντική πρόσληψη φρούτων και λαχανικών, στη μέτρια κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών, σε συνδυασμό με τη μικρή κατανάλωση κρέατος, έχει αποδειχθεί ότι προστατεύει σημαντικά από την καρδιαγγειακή νόσο. Παράλληλα, η τακτική αεροβική άσκηση (περπάτημα 30 λεπτών, 3-5 φορές την εβδομάδα) φαίνεται ότι είναι επιβεβλημένη.

 

Η μείωση του σωματικού βάρους σε παχύσαρκους ή υπέρβαρους ασθενείς και η επίτευξη «φυσιολογικού» βάρους (Δείκτης Μάζας Σώματος < 25) είναι συχνά ιδιαίτερα δύσκολη. Παρ’ όλα αυτά, είναι επιβεβλημένη για πολλούς λόγους. Μείωση του βάρους οδηγεί σε βελτίωση πολλών παραγόντων κινδύνου της καρδιαγγειακής νόσου. Συγκεκριμένα, ακόμα και μικρή ή μέτρια μείωση του βάρους (5-10 % απώλεια του αρχικού βάρους) μειώνει σημαντικά τα τριγλυκερίδια, τη χοληστερόλη, την αρτηριακή πίεση, τη γλυκόζη του αίματος και, γενικότερα, έχει ευεργετικές επιδράσεις στους περισσότερους παράγοντες κινδύνου της καρδιαγγειακής νόσου. Πρέπει να τονιστεί ότι η επανάκτηση του χαμένου βάρους οδηγεί σε πλήρη απώλεια όλων των παραπάνω επωφελών δράσεων. Γι’ αυτό τον λόγο, για την πρόληψη της καρδιαγγειακής νόσου είναι απαραίτητο η απώλεια βάρους να κατοχυρωθεί σε βάθος χρόνου και να αποφευχθεί το φαινόμενο γιο-γιο (απώλεια-πρόσληψη βάρους διαδοχικά). Η διατήρηση του χαμηλότερου βάρους απαιτεί χρόνια παρακολούθηση και την εφαρμογή κατάλληλου διαιτολογίου και σωματικής άσκησης επί μακρόν. Συνεπώς, η αλλαγή του τρόπου ζωής είναι επιβεβλημένη.

Θεραπεία

Στην περίπτωση που κάποιος ασθενής είναι παχύσαρκος, θα πρέπει, πριν από την απόφαση για λήψη οποιουδήποτε φαρμάκου, να χάσει σωματικό βάρος. Η απώλεια σωματικού βάρους είναι αποτέλεσμα της σωματικής άσκησης και της σωστής δίαιτας, η οποία έχει επίκεντρο τη φυτική διατροφή, η οποία συμπληρώνεται με ψάρια και πουλερικά, αποκλείοντας τα γλυκά και τους υδατάνθρακες (ψωμί, πατάτες κ.λπ.).

 

Η σωστή δίαιτα του υπερτασικού ασθενούς πρέπει να συμπληρώνεται με ελάττωση της πρόσληψης νατρίου, δηλαδή με ελάττωση του αλατιού και των αλμυρών φαγητών. Εξυπακούεται ότι, παράλληλα, πρέπει να αποφεύγεται η διατροφή με λιπαρές τροφές και οινοπνευματώδη, τα οποία αυξάνουν τη θερμιδική αξία των τροφών.

 

Για τη φροντίδα, λοιπόν, της αρτηριακής πίεσης με μη φαρμακευτικά μέσα, υπάρχουν κάποια βήματα που μπορείτε να ακολουθήσετε, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες των ΗΠΑ για την αρτηριακή υπέρταση:

 

 

ΒΗΜΑ

ΜΕΙΩΣΗ

Μείωση της πρόσληψης αλατιού κάτω από 6 γρ. την ημέρα

2-8 mmHg

Διατροφή πλούσια σε φρούτα και λαχανικά, γαλακτομικά προϊόντα χαμηλά σε λιπαρά και σε ολικά και κορεσμένα λίπη

8-14 mmHg

Σωματική άσκηση (τουλάχιστον 30 λεπτά ημερησίως, τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας)

4-9 mmHg

Απώλεια βάρους (10kg)

5-20 mmHg

Μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ

2-4 mmHg

 

 

Εάν, παρ’ όλα αυτά, η αρτηριακή πίεση εξακολουθεί να παραμένει υψηλή, τότε αποφασίζεται η έναρξη της φαρμακευτικής θεραπείας.

 

Τα φάρμακα

Η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, που επιτυγχάνεται με τη χρήση αντιυπερτασικών φαρμάκων, έχει ως αποτέλεσμα την ελάττωση των επιπλοκών της υπέρτασης και τη σημαντική μείωση της καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνητότητας.

 

Τα συνηθέστερα χρησιμοποιούμενα αντιυπερτασικά φάρμακα είναι τα διουρητικά, οι β-αναστολείς, οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης, οι ανταγωνιστές των υποδοχέων της αγγειοτασίνης ΙΙ, οι ανταγωνιστές των διαύλων ασβεστίου, οι αναστολείς της ρενίνης, οι α1-αναστολείς, τα κεντρικώς δρώντα φάρμακα και τα αγγειοδιασταλτικά.

 

Καθεμία απ’ αυτές τις κατηγορίες φαρμάκων έχει ξεχωριστό τρόπο δράσης, καθώς και τις δικές της ενδείξεις και αντενδείξεις. Στους περισσότερους ασθενείς χρειάζονται (είτε αρχικά, είτε σε δεύτερο στάδιο) συνδυασμοί φαρμάκων, διότι σήμερα προτιμάμε περισσότερα φάρμακα σε χαμηλές δόσεις, παρά ένα στις υψηλότερες δυνατές, γεγονός θα αύξανε τις δυνητικές παρενέργειές του.

 

Συμπερασματικά

Είναι εμφανές ότι οι προσπάθειες για υιοθέτηση των παραπάνω μέτρων συνιστούν, ομολογουμένως, ένα δύσκολο έργο, όχι μόνο γι’ αυτόν που θα τα εφαρμόσει, αλλά και για τον γιατρό ή τον ειδικό διαιτολόγο που θα τα «διδάξει». Κι αυτό γιατί, όπως είναι φανερό, δεν αποτελούν αποσπασματικά μέτρα, αλλά προτείνονται αλλαγές στον τρόπο ζωής και διατροφής, οι οποίες είναι δύσκολο να υιοθετηθούν. Αρκεί να σημειώσουμε ότι οι δυσκολίες να διατηρήσει κάποιος το βάρος του σε χαμηλά επίπεδα, είναι μεγαλύτερες από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ενόσω προσπαθεί να χάσει τα περιττά κιλά του.

 

Όσο πιο ενήμεροι είμαστε για τα αίτια που προκαλούν ή επιδεινώνουν την υπέρταση, τόσο πιο καθαρά μπορούμε να διακρίνουμε τον βασικό στόχο, δηλαδή την πρόληψη.

Περισσότερα άρθρα στην ενότητα Καρδιά

Σχετικά Άρθρα

Αναζήτηση Γιατρού

Πείτε μας τη γνώμη σας

Εσείς παίρνετε πρωινό;

Ajax-indicator

ή Δείτε τα αποτελέσματα