ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΥΓΕΙΑ
Featured_shutterstock_149934149

Τα τελευταία χρόνια, όλο και συχνότερα ακούμε τον όρο ψυχοσωματικά προβλήματα και ψυχοσωματικές ασθένειες. Όλο και πληθαίνουν τα περιστατικά των ανθρώπων που καταλήγουν στον γιατρό, εξαιτίας κάποιου συμπτώματος (ενόχλησης) και μετά από μια σειρά εξετάσεων, ανακαλύπτουν πως είναι κάτι ‘’ψυχολογικό’’.

Μπορεί να μας φαίνεται περίεργο, αλλά το σώμα μας ‘’μιλάει’’. Ο άνθρωπος είναι μια ψυχοσωματική οντότητα. Τα συναισθήματα του και σκέψεις του καθρεφτίζονται στις σωματικές του αντιδράσεις. Η ένταση που μπορεί να νιώθει από αυτά, μένει στο επίπεδο του σώματος γιατί δεν μπορεί να βρει ‘’όχημα’’ να τη στείλει κάπου αλλού και το όργανο νοσεί. Σε μια τέτοια περίπτωση μιλάμε για ψυχοσωματικό πρόβλημα.

Ποια είναι τα πιο συχνά ψυχοσωματικά συμπτώματα:

  • Πονοκέφαλος
  • Ταχυκαρδία, ταχύπνοια, τσιμπήματα στο στήθος
  • Διάρροιες, δυσκοιλιότητα
  • Στομαχικοί πόνοι, καούρα
  • Συχνοουρία
  • Αμηνόρροια
  • Δερματικά προβλήματα ( εξανθήματα, κοκκινίλες)
  • Εφίδρωση
  • Ανορεξία, βουλιμία

Σχετικά με τα παραπάνω συμπτώματα είναι αναγκαίο να αποκλειστεί κάθε πιθανό οργανικό αίτιο, ώστε να θεωρηθούν ψυχοσωματικά.

Ως εκ τούτου, πολλές φορές ο ψυχοσωματικός ασθενής  ενδέχεται να παρουσιάσει κάποιες οργανικές  ασθένειες που ο ψυχολογικός παράγοντας παίζει σημαντικό ρόλο.

  1. Καρδιοαγγειακά νοσήματα. Το πιο κοινό σύμπτωμα των ατόμων που παρουσιάζουν συμπτώματα στο καρδιαγγειακό σύστημα είναι το σύμπτωμα του διάχυτου άγχους. Η ψυχοπαθολογία και στο έμφραγμα και στην υπέρταση στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην ανικανότητα διαχείρισης της επιθετικότητας. Οι περισσότεροι δε απ αυτούς που παρουσιάζουν έμφραγμα είναι άτομα φοβικού χαρακτήρα. Τα στοιχεία του χαρακτήρα των υπερτασικών είναι η έλλειψη αυτοεκτίμησης και ένα αίσθημα απειλής.
  2. Πεπτικό έλκος. Τα άτομα που παρουσιάζουν έλκος έχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά, όπως αδυναμία έκφρασης της επιθετικότητας και αδυναμία έκφρασης συναισθημάτων. Άνθρωποι που με δυσκολία εκφράζουν στο περιβάλλον τους τις αντιρρήσεις τους ή ακόμα και την αγάπη τους.
  3. Σπαστική κολίτιδα (όταν το έντερο κάνει συσπάσεις). Απαντά σε ανθρώπους που έχουν οξύ άγχος ή σε ανθρώπους με εμφανή ή λανθάνουσα κατάθλιψη.
  4. Ψυχογενής αμηνόρροια. Η αιτιολογία είναι πολυπαραγοντική, ενδέχεται ωστόσο να συμμετέχουν διάφοροι ψυχολογικοί παράγοντες. Για παράδειγμα, κάποια τραυματικά γεγονότα στη ζωή της γυναίκας, όπως κακοποίηση και γενικώς καταστάσεις στις οποίες οι γυναίκα είναι θύμα. Επίσης, συναντάμε αυτήν τη μορφή αμηνόρροιας σε γυναίκες που έχουν περίεργες σεξουαλικές σχέσεις και δεν μπορούν να το αποδεχτούν.
  5. Ψυχογενής στειρότητα. Σημαντικό ρόλο στις στειρότητες κατέχει η προσωπικότητα και το περιβάλλον. Γυναίκες με ανώριμες προσωπικότητες, εξαρτητικές απέναντι σε άλλα άτομα, γυναίκες με αδυναμία προσαρμοστικότητας και γυναίκες υστερικές που φοβούνται την κύηση, παρουσιάζουν ψυχογενή στειρότητα.  Επίσης, αρρενωπές γυναίκες που αρνούνται μαζί με τη θηλυκότητα και τη μητρότητα. Παρατηρείται, βέβαια, και σε γυναίκες που αισθάνονται ότι ο σύζυγος απουσιάζει συναισθηματικά και ψυχικά.
  6. Ψυχογενής ανορεξία. Είναι ένα σύνδρομο που έχει μια αιτιολογία και κατά συνέπεια, μια εσωτερική λογική. Το συντριπτικό ποσοστό εμφανίζεται στην εφηβεία, κοντά μετά την εμφάνιση της εμμήνου ρήσεως. Μπορεί να ξεκινήσει από ένα μικρό αίτιο, όπως μια σχολική αποτυχία, έναν χωρισμό, από μια σύγκριση με άλλα άτομα. Ωστόσο, υπάρχουν και ψυχογενείς ανορεξίες που είναι κανονικές ψυχώσεις.  Άνθρωποι που έχουν τεράστια διαταραχή της εικόνας του σώματος, πρόβλημα σεξουαλικής ταυτότητας και τεράστια ανεπάρκεια του μητρικού αντικειμένου. Άλλα στοιχεία στο προφίλ τους είναι η μεγάλη τάση για προβολή και η ανικανότητά τους να χειριστούν την επιθετικότητά τους. Επομένως, είναι κατανοητό ότι μιλάμε για μια σοβαρή κατάσταση που αποδιοργανώνει διάφορες λειτουργίες του ανθρώπινου οργανισμού και φτάνει να απειλήσει την ανθρώπινη ζωή.

Συμπερασματικά, η ψυχή και το σώμα αποτελούν ένα ενιαίο σύνολο. Όταν πάσχει το ένα, παρασύρει και το άλλο. Όλο και περισσότερο παρατηρούμε περιπτώσεις να εμφανίζουν οργανικά προβλήματα εξαιτίας ψυχολογικών παραγόντων. Όταν το άγχος φτάνει σε υψηλό επίπεδο μπλοκάρει διάφορες λειτουργίες του σώματος που ελέγχει.

Τι κάνουμε γι αυτό;

  • Παρατηρούμε στην καθημερινή μας ζωή τι είναι αυτό που μας δυσκολεύει ή και μας πιέζει.
  • Εντοπίζουμε τις αιτίες που πυροδοτούν το άγχος μας.

Αν η αιτία εντοπίζεται σε κάτι καθημερινό και ξεκάθαρο, π.χ. μια πιεστική περίοδος στη δουλειά, τότε το σύμπτωμα μπορεί να σωπάσει. Αν όμως το πρόβλημα είναι πιο βαθύ και πιο ‘’καλυμμένο’’, συνιστάται μια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση.

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι ψυχοθεραπείας και η προσέγγιση εξαρτάται από το πρόβλημα και την προσωπικότητα του ασθενούς. Προτεινόμενες προσεγγίσεις είναι η γνωσιακή συμπεριφοριστική θεραπεία και η ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία.

Η γνωσιακή θεραπεία είναι μια βραχύχρονη θεραπεία που εστιάζει στο παρόν. Κατά τη διαδικασία αυτή, θεραπευτής και θεραπευόμενος διερευνούν σκέψεις, συναισθήματα και συμπεριφορές που αφορούν στο πρόβλημα και αναζητούν εναλλακτικούς τρόπους διαχείρισης προβλημάτων. Είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική και σε κάποιες περιπτώσεις είναι απαραίτητο να συνδυάζεται με φαρμακευτική αγωγή.

Η ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία είναι μια μακρόχρονη θεραπεία και εστιάζει στο παρελθόν και στο ασυνείδητο του ανθρώπου. Ουσιαστικά, κατευθύνεται προς την οδό κατανόησης και ενοποίησης της σωματικής και ψυχικής μας υπόστασης. Τα άτομα που εκδηλώνουν ψυχοσωματικές ασθένειες είναι άτομα που ασυνείδητα μεταφέρουν τις δυσκολίες τους στο σώμα τους, χωρίς να μπορούν να κατανοήσουν τα αρνητικά συναισθήματα που τρέφουν. Η ψυχανάλυση επικεντρώνεται στις ρίζες του προβλήματος και μέσω της διαλεκτικής και της μεθόδου του ελεύθερου συνειρμού, βοηθά τον πάσχοντα να ανακαλύψει και να συνειδητοποιήσει τα τραύματα του και τα βαθιά του προβλήματα. Κατά τη διάρκεια της ψυχαναλυτικής ψυχοθεραπείας, ενδέχεται ο ασθενής να χρειάζεται και φαρμακευτική υποστήριξη, ώστε να ‘’κοπάσουν’’ τα συμπτώματα και να οδηγηθεί ομαλότερα σε μια αυτοαποκάλυψη.

Κείμενο : Δήμητρα Χ. Σύρκου, Ψυχολόγος, ΠΤ. Παντείου Παν/μιου, Εκπ. στην Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία, στην Ελληνική Εταιρία Αναλυτικής Ομαδικής και Οικογενειακής Θεραπείας.

Περισσότερα άρθρα στην ενότητα Ψυχολογική Υγεία

Αναζήτηση Γιατρού

Πείτε μας τη γνώμη σας

Εσείς παίρνετε πρωινό;

Ajax-indicator

ή Δείτε τα αποτελέσματα