ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΥΓΕΙΑ
Featured_shutterstock_115791013

Η αγγλική λέξη στρες προέρχεται από τη λατινική λέξη strictus που σημαίνει σφικτός ή στενός. Η λέξη αυτή κατά τα τέλη του 18ου και 19ου αιώνα χρησιμοποιούταν για να εκφράσει ένταση, πίεση ή σκληρή προσπάθεια για τον άνθρωπο. Μόλις στη δεκαετία του 1930 ο ενδοκρινολόγος Selye  χρησιμοποιεί τη λέξη στρες ως έννοια συγγενή του άγχους. Σύμφωνα με τον Selye το στρες αποτελεί σύνολο ψυχικών και σωματικών αντιδράσεων του ατόμου όταν αυτό βρίσκεται κάτω από συνθήκες που συνιστούν επίθεση εναντίον του. Ωστόσο με το πέρασμα των ετών όλο και περισσότερο διαπιστώνεται ότι αυτό που εξειδικεύει την αντίδραση του κάθε ατόμου στο στρες είναι περισσότερο ο τρόπος που το άτομο δέχεται και ερμηνεύει το στρεσογόνο παράγοντα και λιγότερο ο χαρακτήρας αυτού του παράγοντα.

Στην εργασιακή ψυχολογία το στρες χρησιμοποιείται για να εκφράσει την ένταση και την πίεση που νιώθει ο εργαζόμενος στη δουλειά του, με αποτέλεσμα να νιώθει αδυναμία να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις του  περιβάλλοντος.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΤΡΕΣ

Το στρες έχει επιπτώσεις σε πολλούς και διαφορετικούς τομείς στη ζωή του ανθρώπου και γίνεται ορατό με τη μορφή συμπτωμάτων  στα διάφορα επίπεδα της ζωής του.

ΣΤΟ ΣΩΜΑΤΙΚΟ ΕΙΠΕΔΟ

  • Γαστρεντερικά προβλήματα
  • Πόνοι στήθους - ταχυπαλμίες
  • Μυϊκοί πόνοι
  • Διαταραχές ύπνου
  • Μειωμένη όρεξη
  • Λιποθυμικά επεισόδια
  • Πονοκέφαλοι
  • Κνησμοί
  • Κόπωση
  • Συχνοουρία
  • Διαταραχές περιόδου
  • Μειωμένη σεξουαλική διάθεση

ΣΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

  • Μειωμένη απόδοση
  • Αδυναμία λήψης αποφάσεων
  • Αδυναμία συγκέντρωσης
  • Ασθενής μνήμη

ΣΤΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

  • Ευερεθιστότητα
  • Νευρικές συνήθειες (ονυχοφαγία, μάσημα μαλλιών κτλ)
  • Απαισιοδοξία
  • Υποχονδριακές εκδηλώσεις
  • Προβλήματα στις σχέσεις
  • Έλλειψη ενδιαφερόντων
  • Αδυναμία αντιμετώπισης καθημερινών δυσκολιών

ΣΤΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

  • Θυμός
  • Αίσθημα αβοήθητου
  • Παραίτηση
  • Απροσδιόριστος φόβος
  • Κατάθλιψη
  • Αίσθημα ντροπής

ΑΙΤΙΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΥ ΣΤΡΕΣ

Το εργασιακό στρες, έτσι όπως προσδιορίζεται από τον ορισμό του, γεννάται στους κόλπους του εργασιακού περιβάλλοντος που σημαίνει ότι οι αιτίες του θα πρέπει να αναζητηθούν σε παράγοντες που έχουν να κάνουν με το κλίμα και τη δομή της εργασίας, καθώς και με τους ρόλους και τις σχέσεις που διαμορφώνονται μέσα στον εργασιακό χώρο.

Πιο συγκεκριμένα, μιλώντας για εσωτερικούς παράγοντες στην εργασία εννοούμε το ωράριο εργασίας (υπεραπασχόληση, υποαπασχόληση) που ειδικά στις μέρες μας λόγω της οικονομικής κρίσης και της μειωμένης χρηματικής αμοιβής, αποτελεί δύσκολο κομμάτι διαχείρισης από τον εργαζόμενο. Επιπρόσθετα, σε αυτήν την κατηγορία υπάγονται  θέματα που έχουν να κάνουν με συγκρούσεις ρόλων, με έλλειψη καθοδήγησης και επικοινωνίας και γενικότερα με τις διαπροσωπικές σχέσεις μεταξύ συναδέλφων (σχέση προϊσταμένων και υφισταμένων).

Ωστόσο, θα ήταν παράλειψη, αναζητώντας τις πηγές του εργασιακού στρες, να παραβλέψουμε την προσωπικότητα του κάθε εργαζομένου ξεχωριστά και κατ επέκταση τα κρίσιμα γεγονότα της ζωής που συμβαίνουν στο άτομο που εργάζεται. Πιο απλά, το εργασιακό στρες δεν θα μπορούσε να διερευνηθεί χωρίς να λάβουμε υπόψη μας την παράμετρο προσωπικότητα του ατόμου-εργαζομένου. Έχει αποδειχθεί ότι ο χαρακτήρας του ατόμου έχει άμεση επίδραση στον τρόπο με τον οποίο αυτό αντιδρά στο στρες. Για παράδειγμα οι άνθρωποι που φοβούνται την κριτική και τα λάθη δεν μπορούν να λειτουργήσουν σε έντονα ανταγωνιστικό πλαίσιο εργασίας ή ακόμα και σε χώρους που εργάζεται μεγάλος αριθμός ατόμων, εφόσον εκεί παράγουν υψηλά επίπεδα στρες. Επιπλέον συμβαίνουν γεγονότα στη ζωή του ατόμου που χαρακτηρίζονται ως «κρίσεις» και καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη στάση του και τη συμπεριφορά του στο εργασιακό περιβάλλον. Συγκεκριμένα, μια απώλεια (θάνατος προσφιλούς προσώπου, χωρισμός), μια φυσική καταστροφή (σεισμός, πυρκαγιά), οικογενειακά προβλήματα και άλλα σχετικά, είναι θέματα τα οποία αναμφισβήτητα ενισχύουν την αντίδραση του ατόμου απέναντι σε στρεσογόνες συνθήκες εργασίας.

ΜΕΓΑΛΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΛΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΣΥΝΑΔΕΛΦΩΝ

Συχνά στην ψυχανάλυση χρησιμοποιούμε τη φράση: «η σχέση σώζει», εννοώντας ότι ο άνθρωπος με το να σχετίζεται με άλλους ανθρώπους και να μοιράζεται τα συναισθήματα του νιώθει μεγαλύτερη ασφάλεια και ψυχική ισορροπία. Μέσα σ αυτό το πλαίσιο έχει διαπιστωθεί ότι η καλλιέργεια καλών σχέσεων μεταξύ συναδέλφων στο περιβάλλον εργασίας έχει θετικές επιπτώσεις στις ανθρώπινες σχέσεις και στην παραγωγικότητα.

Οι ανταγωνιστικές συμπεριφορές, η κακή επικοινωνία, οι διαφορές νοοτροπίας και θέσης μεταξύ συναδέλφων δημιουργούν αναπόφευκτα διαφωνίες και δυσάρεστο κλίμα στο εργασιακό περιβάλλον, με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι να παρουσιάζονται νευρικοί και αγχωμένοι στην καθημερινότητα τους. Τα προβλήματα πολλαπλασιάζονται και συχνά η παραγωγικότητα μειώνεται.

Απλά και μικρά πράγματα όπως ένα χαμόγελο, ένα ευγενικό σχόλιο, η παραδοχή διάπραξης λαθών, το ενδιαφέρον για τον άλλον, μπορούν να προσφέρουν πολλά περισσότερα απ όσο φανταζόμαστε. Επίσης, η έκφραση θετικών συναισθημάτων προς τους συνεργάτες και η αποφυγή  συζητήσεων όταν νιώθουμε φόρτιση και θυμό βοηθάνε στην καλλιέργεια καλών σχέσεων  και αμοιβαίας εμπιστοσύνης.

Σχετική εργασία που διεξάγει στο πανεπιστήμιο του Οντάριο στον Καναδά και προέκυψε από ανασκόπηση 110 ερευνών που διενεργήθηκαν σε 21 χρόνια, έδειξε ότι η επιθετικότητα και η αγένεια στο εργασιακό περιβάλλον είναι περισσότερο επιζήμιες για τον εργαζόμενο από τη σεξουαλική παρενόχληση.

ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΕΙ ΕΝΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΣΤΡΕΣ

Ο ρόλος του ψυχολόγου σε θέματα εργασιακού στρες είναι ιδιαίτερα επιβοηθητικός εφόσον μπορεί να συνδράμει τόσο σε υποστηρικτικό επίπεδο όσο και σε θεραπευτικό. Ο κύριος στόχος ενός ειδικού είναι να εντοπίσει τις πηγές του στρες , λαμβάνοντας σημαντικά υπόψη την προσωπικότητα του ατόμου.

Μια σημαντική διαπίστωση στην πορεία της ψυχοθεραπείας σε θέματα στρες είναι ότι συχνά  εσωτερικοί και εξωτερικοί παράγοντες λαμβάνουν χώρα την ίδια χρονική περίοδο και το άτομο εμφανίζεται ιδιαίτερα δεκτικό σε στρεσογόνες καταστάσεις. Διερευνώντας και κατανοώντας όλους αυτούς τους παράγοντες το άτομο μπορεί να αντιληφθεί τι πρέπει να κάνει για να τροποποιήσει τη συμπεριφορά του και όχι το χαρακτήρα του. Μια σωστή ψυχοθεραπεία στοχεύει να βοηθήσει τον άνθρωπο να συνειδητοποιήσει τις αιτίες του στρες και να προσπαθήσει να βελτιώσει την ποιότητα ζωής του, τροποποιώντας τις σκέψεις του και τη στάση του απέναντι στα προβλήματα.

Κείμενο: Δήμητρα Σύρκου, Ψυχολόγος, Πτ. Παντείου Πανεπιστημίου, Εκπ. στην Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία, στην Ελληνική εταιρία Αναλυτικής Ομαδικής και Οικογενειακής Θεραπείας.

Περισσότερα άρθρα στην ενότητα Ψυχολογική Υγεία

Σχετικά Άρθρα

Αναζήτηση Γιατρού

Πείτε μας τη γνώμη σας

Φθινόπωρο. Τι σημαίνει για εσάς;

Ajax-indicator

ή Δείτε τα αποτελέσματα