ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΥΓΕΙΑ
Featured_fb_post2

H έννοια της αποδοχής αποκτά ολοένα και πιο κυρίαρχη θέση στη ζωή μας και τείνει να γίνει αυτό-σκοπός και καθημερινή ανάγκη. Στους πολλαπλούς ρόλους που έχουμε κατά τη διάρκεια της ζωής μας, ειδικά εμείς οι γυναίκες, όπως π.χ. σύντροφος, σύζυγος, μητέρα, γυναίκα, επαγγελματίας, φίλη, συχνά οι πράξεις μας αποσκοπούν και κινητοποιούνται με βάση τι θα πει ο «σημαντικός» άλλος που είναι στη ζωή μας. Διαμορφώνουμε την συμπεριφορά μας με γνώμονα τον άλλον, ακόμη και αν αυτό αντιτίθεται σε αυτό που εμείς επιθυμούμε να κάνουμε.

Οι άνθρωποι είναι κοινωνικά όντα και ως εκ τούτου αλληλεπιδρούν μεταξύ τους από ανάγκη. Τα μωρά, από τη γέννησή τους και στα πρώτα χρόνια της ζωής τους, έχουν ανάγκη την προστασία των γονιών τους ώστε να φτάσουν στη κοινωνική και σωματική ωριμότητα που χρειάζεται μέχρι να γίνουν αυτόνομα. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ανάπτυξης, μαθαίνουν και αναγνωρίζουν τον κόσμο μέσα από μία γονεική φιγούρα, που οι πληροφορίες μεταφέρονται μέσω αυτής και η «έγκριση» αποτελεί τον απλούστερο μηχανισμό ώστε να καταλάβει κάποιος εάν η μάθηση ήταν σωστή ή όχι. Η ανατροφοδότηση που παίρνουμε από τους γονείς μας, η έγκριση, ακόμη και ένα απλό χαμόγελο που λαμβάνουμε μετά από κάθε μας πράξη, μας δίνει όχι μόνο τη χαρά ότι η συμπεριφορά μας είναι η σωστή, αλλά επίσης νιώθουμε ασφαλείς και προστατευμένοι.

Δεδομένου ότι η ανάγκη μας ως μωρά, αλλά και στην μετέπειτα ζωή μας, για αγάπη και αποδοχή από τους γονείς μας είναι πολύ ισχυρή, αυτό λειτουργεί ως ένας εσωτερικός μηχανισμός που με την πάροδο του χρόνου εσωτερικεύεται και γενικεύεται ώστε να επιδιώκουμε την έγκριση και από τους άλλους.

Από την άλλη, όταν η συμπεριφορά μας δεν επικροτείται, ερχόμαστε αντιμέτωποι με την απόρριψη και αυτό συχνά υπονομεύει την άποψη που έχουμε για τον εαυτό μας. Έτσι, εάν εσωτερικεύσουμε αυτό το είδος αρνητικής ανατροφοδότησης, μπορούμε να αρχίσουμε να αμφιβάλουμε για την προσωπική μας αξία.

Έτσι, οι περισσότεροι από εμάς, λίγο έως πολύ, μεγαλώνουμε δίνοντας σημασία για το τι σκέφτονται οι άλλοι για εμάς καθώς αυτό επιβεβαιώνει τις πεποιθήσεις που έχουμε για τον εαυτό μας και για την ταυτότητά μας. Καθώς μεγαλώνουμε αυτό γίνεται όλο και δυσκολότερο να αλλάξει μιας και ο εγκέφαλος μας με την πάροδο των χρόνων χάνει την νευρο-πλαστικότητα που διαθέτει. Αυτό σημαίνει ότι και εμείς, ύστερα από ένα σημείο, χάνουμε τη δυνατότητα να αλλάξουμε τις συνήθειες που έχουν με τα χρόνια εδραιωθεί και έχουν ενισχυθεί μέσω της αποδοχής των άλλων. 
Το αντίδοτο στο κυνήγι της αποδοχής: η αυτοεκτίμηση

Η αυτοεκτίμηση ή αλλιώς αυταξία αναφέρεται στο βαθμό στον οποίο αποδεχόμαστε ή  εγκρίνουμε τον εαυτό μας ή πόσο εκτιμάμε τον εαυτό μας. Η αυτοεκτίμηση πάντα ενέχει ένα βαθμό αξιολόγησης και μπορεί να έχουμε είτε θετική, είτε αρνητική άποψη για τον εαυτό μας. Η αυτοεκτίμηση διαμορφώνεται και αναπτύσσεται μέσω σχέσεων στην οικογένεια και συνεχίζει να διαμορφώνεται από τους σημαντικούς ανθρώπους στη ζωή μας. Τα κορίτσια πιο συχνά από τα αγόρια κοινωνικοποιούνται για να αναζητήσουν την έγκριση από τους άλλους ως μέσο καθορισμού για την αυτοεκτίμηση τους.

Δεν προκαλεί έκπληξη ότι μεγαλώνοντας οι γυναίκες, φαίνεται να είμαστε πιο ευάλωτες στην αποδοχή των άλλων και να εμπλεκόμαστε πιο συχνά και συστηματικά σε συμπεριφορές αναζήτησης αποδοχής.

Ο Michael Argyle (2008) αναφέρει ότι υπάρχουν τέσσερις σημαντικοί παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν την ανάπτυξή της αυτοεκτίμηση μας:

  • Οι τρόποι με τους οποίους αντιδρούν άλλοι (ιδιαίτερα οι σημαντικοί άλλοι).
  • Πώς νομίζουμε ότι συγκρινόμαστε με  τους άλλους
  • Οι κοινωνικοί μας ρόλοι
  • Ο βαθμός στον οποίο ταυτιζόμαστε με άλλους ανθρώπους

Ποιες όμως είναι οι συμπεριφορές που δηλώνουν ότι  κάποιος έχει χαμηλή ή υψηλή αυτοεκτίμηση;

Η υψηλή αυτοεκτίμηση έχει να κάνει με μία θετική άποψη που έχουμε για τον εαυτό μας και αυτό οδηγεί σε:

  • Εμπιστοσύνη στις δικές μας ικανότητες.
  • Αυτό-αποδοχή.
  • Έλλειψη ανησυχίας για το τι σκέφτονται οι άλλοι .
  • Αισιοδοξία.

Η χαμηλή αυτοεκτίμηση από την άλλη, έχει να κάνει με αρνητική άποψη για τον εαυτό μας και οδηγεί σε:

  • Έλλειψη αυτοπεποίθησης.
  • Επιθυμία να γίνουμε/ μοιάσουμε σε κάποιον άλλο.
  • Ανησυχία για το τι πιστεύουν οι άλλοι.
  • Απαισιοδοξία.

Από τη γέννησή μας είμαστε διαφορετικοί, ζούμε σε διαφορετικούς κόσμους, με μία διαφορετική πραγματικότητα για τον καθέναν από εμάς. Μια πραγματικότητα που χτίστηκε με βάση τις σκέψεις μας, τις πεποιθήσεις μας, τις εμπειρίες μας, με βάση αυτό που διδαχτήκαμε.

Αυτό που κάποιος θεωρεί σωστό, για άλλον νοηματοδοτείται ως λάθος και αυτό που κάποιος θεωρεί όμορφο, κάποιος το βλέπει άσχημο. Η διαφορετικότητα δεν θα πρέπει να βιώνεται ως μη αποδοχή, αλλά ως αναγνώριση μη ταύτισης με τους άλλους ακριβώς επειδή δεν είμαστε ίδιοι. Αντί να σπαταλάμε το χρόνο μας σκεπτόμενοι, τι σκέπτονται και τι λένε οι άλλοι για εμάς, θα ήταν καλύτερο να επικεντρωθούμε στην βελτίωση και καλλιέργεια του δικού μας εαυτού.

Όταν έχουμε αυτοπεποίθηση, εκτιμούμε, αξίζουμε και αποδεχόμαστε τους εαυτούς μας. Έχουμε αυτοπεποίθηση, αυτό-εκτίμηση και αυταξία. Αυτό που ξεχνάμε συχνά, καθώς εμπλεκόμαστε στο ατέρμονο κυνήγι της αποδοχής των άλλων, είναι η αποδοχή προς τον εαυτό μας και τις ανάγκες μας. Πολλοί συχνά πιστεύουν ότι η αυτο-αποδοχή / αποδοχή είναι ψυχολογικής φύσης. Αλλά πηγαίνει βαθύτερα, έχει πυρηνική δομή και έχει να κάνει με την αγάπη, με το πόσο αγαπάμε τον εαυτό μας.

Όταν αγαπάμε τον εαυτό μας και πιστεύουμε ότι έχει αξία είμαστε εναρμονισμένοι με τις ανάγκες μας και λειτουργούμε με βάση αυτές. Όταν από την άλλη, εξαρτόμαστε από τους άλλους για να επιβεβαιώσουμε την αξία μας, αυτό αποτελεί συνταγή απογοήτευσης.

Ο εθισμός στην αποδοχή αποτελεί φαύλο κύκλο και οδηγεί στην δυστυχία, ενώ από την άλλη η αυτό-αποδοχή οδηγεί στην μη αυτό-απόρριψη. Κανείς δεν θα εγκρίνει όλα όσα κάνουμε. Ούτε κι εμείς, άλλωστε. Θα πρέπει λοιπόν, η ματιά μας να εστιαστεί περισσότερο προς τα μέσα και λιγότερο προς τα έξω. Έχουμε αρκετά για να ήμαστε περήφανοι, ο εαυτός μας είναι αρκετός.

Απαραίτητο συστατικό για την ευτυχία δεν είναι η εναρμόνιση των αναγκών μας με τους άλλους και η αποδοχή από αυτούς, αλλά η αυτο-αποδοχή, που προέρχεται από μέσα μας και κινητοποιείται από την αγάπη μας για τον εαυτό μας.

Survival kit

1. Μείωση αρνητικών σκέψεων

Οι αρνητικές σκέψεις μας οδηγούν σε ένα φαύλο κύκλο παθητικότητας, αρνητισμού και  διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα μας.Κάθε φορά που έχετε μια αρνητική σκέψη, σταματήστε και αξιολογήστε εάν είναι ακριβής, ρεαλιστική και αληθής.

2. Ζήστε με βάση τις αρχές και τη φιλοσοφία σας

Εάν δεν γνωρίζουμε τις αρχές που διέπουν τη ζωή μας, μπορεί να νιώθουμε ότι έχουμε χάσει τον δρόμο μας και δεν μπορούμε να αξιολογήσουμε που βρισκόμαστε και που σκοπεύουμε να πάμε.

3. Ενδυναμώστε τον εαυτό σας μέσω γνώσεων

Μία από τις καλύτερες στρατηγικές για την οικοδόμηση αυτοπεποίθησης. Όταν κατέχουμε γνώσεις, νιώθουμε πιο σίγουροι για τον εαυτό μας, πιο έτοιμοι να τις μοιραστούμε με άλλους και γενικά πιο ασφαλείς σε ό,τι κάνουμε.

4. Επίτευξη μικρών στόχων

Θέτοντας έναν στόχο που γνωρίζουμε ότι μπορούμε να τον πετύχουμε και στη συνέχεια υλοποιώντας αυτόν, τονώνεται η αυτοπεποίθησή μας, αντλούμε δύναμη και αυτό συμβάλλει στη θέση νέων μεγαλύτερων στόχων. Σημαντικό είναι οι στόχοι όχι μόνο να είναι μικροί, αλλά και ρεαλιστικοί και πραγματοποιήσιμοι.

5. Αλλάξτε μια μικρή σας συνήθεια

Αλλάζοντας κάτι μικρό (βλαβερό ή μη ωφέλιμο) νιώθουμε ότι έχουμε τα ηνία της ζωής μας και την ικανότητα να αλλάξουμε μέρη αυτής, αρκεί να τα συνειδητοποιήσουμε.

6. Επικέντρωση στη λύση

Εστιάζουμε στη λύση ενός προβλήματος και όχι στο ίδιο το πρόβλημα.

7. Μείωση αναβλητικότητας

Η αναβλητικότητα σχετίζεται άμεσα με την παθητικότητα και την έλλειψη αυτοπεποίθησης. Χρειάζεται λιγότερη σκέψη και περισσότερος αυθορμητισμός.

8. Να είστε ανοιχτοί σε κομπλιμέντα

Ως εκ τούτου, θα πρέπει να έχουμε ως στόχο να αποδεχτούμε τις φιλοφρονήσεις, ακόμη και αν νιώθουμε άβολα για αυτές, γιατί … κάτι βλέπουν οι άλλοι σε εμάς, που εμείς δεν το αναγνωρίζουμε.

9. Μείωση αυτοκριτικής

Δυστυχώς, όταν η αυτοεκτίμησή μας είναι χαμηλή, είναι πιθανό να την καταστρέψουμε ακόμη περισσότερο με την αυτοκριτική. Θα πρέπει να αντικαταστήσουμε την αυτοκριτική (η οποία είναι πάντα εντελώς άχρηστη, ακόμη εάν δεν το νιώθουμε εκ πρώτοις) με αυτο-συμπόνια. Συχνά  είναι αποτελεσματικό στο να μειώσουμε τον εσωτερικό μονόλογο της αυτοκριτικής, σκεφτόμενοι τι θα συμβουλεύαμε έναν φίλο εάν ήταν στην ίδια θέση με εμάς, καθώς τείνουμε να ήμαστε πιο συμπονετικοί με τους άλλους από ότι με τον εαυτό μας και μετά να κατευθύνουμε τα σχόλια προς τον εαυτό μας.

10. Δημιουργία προσωπικών ορίων

Μην επιτρέπετε στον εαυτό σας να είναι θύμα! Μάθετε να λέτε όχι και διδάξτε στους άλλους να σέβονται τα προσωπικά σας όρια. Όσο πιο πολύ έλεγχο έχουμε στη ζωή μας και σε αυτά που λέμε, τόσο μεγαλύτερη είναι και η αυτοπεποίθηση μας.

11. Φροντίδα εαυτού

Η αυτό-φροντίδα δεν αποτελεί ποτέ μία εγωιστική πράξη, μολονότι πολλοί πιστεύουν ότι εάν ζούμε με βάση τις επιθυμίες μας -εφόσον αυτές δεν προσβάλλουν την ασφάλεια και δεν εμπλέκονται με τις ανάγκες των άλλων- αυτό είναι εγωιστικό. Αντίθετα, αυτό φανερώνει αγάπη προς τον εαυτό και φροντίδα αυτού.

Η αυτοπεποίθησηεξαρτάται από έναν συνδυασμό καλής σωματικής υγείας, συναισθηματικής/ψυχικής υγείας και κοινωνικής υγείας. Είναι δύσκολο να αισθάνεται κάποιος καλά με τον εαυτό του εάν δεν του αρέσει η εξωτερική του εμφάνιση ή έχει συνεχώς χαμηλή ενέργεια. Έτσι, η αυτοφροντίδα σε όλα τα επίπεδα κρίνεται απαραίτητη ώστε να υπάρχει χώρος να ανθίσει η αυτοπεποίθηση μέσα μας!

Κείμενο: Δρ. Κολέτση Μάρσα, CPsychol, AFBPsS, Ψυχολόγος, Γνωσιακή- Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεύτρια, Ειδικευθείσα  στις Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής

Περισσότερα άρθρα στην ενότητα Ψυχολογική Υγεία

Σχετικά Άρθρα

Αναζήτηση Γιατρού

Πείτε μας τη γνώμη σας

Φθινόπωρο. Τι σημαίνει για εσάς;

Ajax-indicator

ή Δείτε τα αποτελέσματα