ΙΑΤΡΙΚΗ ΓΩΝΙΑ
Featured_beautiful-young-woman-sitting

Πρόωρη ή πρώιμη εμμηνόπαυση είναι η παύση της λειτουργίας των ωοθηκών και η διακοπή της περιόδου πριν την ηλικία των 40 ετών.

Στις γυναίκες αυτές παρατηρείται ταχεία εξαφάνιση ή μεγάλη ελάττωση του αριθμού των ωοθυλακίων. Έτσι η περίοδος σταματάει και εμφανίζεται αύξηση των επιπέδων των υποφυσιακών ορμονών που διεγείρουν τις ωοθήκες ειδικά της ωοθυλακιοτρόπου ορμόνης FSH σε μια μάταιη προσπάθεια ενεργοποίησης των ωοθηκών. Τα επίπεδα των οιστρογόνων είναι χαμηλά και έτσι η γυναίκα παρουσιάζει συμπτώματα εμμηνόπαυσης όπως εξάψεις, εφιδρώσεις, φουσκώματα, αύξηση του βάρους, ταχυπαλμίες, συναισθηματικές διαταραχές όπως κλάματα άνευ λόγου, εκρήξεις νεύρων, ξηρότητα του κόλπου με αποτέλεσμα πόνο στην επαφή αλλά και κυρίως αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά επεισόδια και οστεοπόρωση.

Αίτια εμφάνισης πρόωρης ή πρώιμηεμμηνόπαυσης

Η πραγματική αιτιολογία αυτής της κατάστασης είναι άγνωστη. Έχουν όμως ενοχοποιηθεί χρωμοσωματικές ανωμαλίες και αυτοάνοσες ασθένειες στις οποίες οι ωοθήκες καταστρέφονται από αντισώματα.

Σε γυναίκες κάτω των 30 ετών συνήθως γίνεται ανάλυση των χρωμοσωμάτων. Όταν υπάρχει ένα χρωμόσωμα Υ (δηλαδή το άτομο γενετικά είναι άνδρας) αφαιρείται χειρουργικά από την κοιλιά όλος ο ιστός των όρχεων που υπάρχει, επειδή ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου από αυτόν τον ιστό ανέρχεται σε 25%. Η χρωμοσωματική ανάλυση πιθανώς δεν είναι αναγκαία για γυναίκες άνω των 35 ετών.

  • Η αυτοαννοσοποίηση είναι μια σπάνια αλλά σοβαρή αιτιολογία, δεδομένου ότι έχουν αναφερθεί περιπτώσεις με πρώιμη εμμηνόπαυση που μπορεί να συνοδεύονται με μια ή περισσότερες από τις εξής καταστάσεις: Ρευματική νόσο, υποπαραθυρεοειδισμό δηλαδή υπολειτουργεία των παραθυροειδών αδένων, ανεπάρκεια των επινεφριδίων ή θυρεοειδίτιδα δηλαδή φλεγμονή του θυρεοειδούς δηλαδή καταστάσεις γνωστής αυτοάνοσης αιτιολογίας.
  • Λοιπές αιτίες μπορούμε να αναφέρουμε την χορήγηση κυτταροστατικών φαρμάκων, την ακτινοβολία της περιοχής, τη χειρουργική αφαίρεση των ωοθηκών ή την διακοπή της αιμάτωσής τους.

Η ανεύρεση της αιτίας της πρόωρης εμμηνόπαυσης έχει ιδιαίτερη σημασία για τις γυναίκες που επιθυμούν να μείνουν έγκυες. Εκτός από τη λεπτομερή και πλήρη λήψη του ιστορικού αλλά και την κλινική εξέταση του ασθενούς, είναι απαραίτητα τα εξής:

  1. Εξετάσεις αίματος για την παρουσία αντισωμάτων που μπορούν να προκαλέσουν βλάβες σε ενδοκρινείς αδένες, παράδειγμα αυτοάνοσης νόσου.
  2. Μέτρηση του ασβεστίου και του φωσφόρου στον ορό του αίματος.
  3. Μέτρηση της συγκέντρωσης των πρωτεϊνών (για έλεγχο υποπαραθειρεοειδισμού)
  4. Έλεγχο των επινεφριδίων με χορήγηση ACTH.
  5. Μέτρηση των ορμονών της υπόφυσης FSH, LH και των οιστρογόνων.

Συνήθως διαπιστώνεται υπεργοναδοτροπικός υπογοναδισμός δηλαδή, αυξημένα επίπεδα των υποφυσικών ορμονών FSH, LH και χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων. Αν όμως το επίπεδο των οιστρογόνων είναι υψηλότερα των εμμηνοπαυσιακών και τα επίπεδα της LH είναι υψηλότερα της FSH πράγμα που σημαίνει μια υποτυπώδη λειτουργία του άξονα υπόφυση-ωοθήκες, τότε η πρόκληση ωοθυρακιορρηγίας με γοναδοτροπίνες έχει μικρές πιθανότητες επιτυχίας δηλαδή η γυναίκα να μπορεί να παράγει και να ελευθερώσει δικά της ωάρια.

Θα πρέπει προηγουμένως να αποδειχθεί με βιοψία των ωοθηκών η ύπαρξη ωοθηλακίων. Αυτή είναι και η μόνη περίπτωση που έχει νόημα η προσπάθεια πρόκλησης ωοθηλακιορρηξίας.

Πρόωρη εμμηνόπαυση & εγκυμοσύνη

Η γυναίκα με πρόωρη εμμηνόπαυση έχει λιγότερο από 10% πιθανότητες να μείνει έγκυος. Έχει μέχρι και 50% πιθανότητες να μείνει έγκυος με εμφύτευση στη μήτρα της ωαρίων άλλης γυναίκας τα οποία γονιμοποιήθηκαν στο εργαστήριο. Πριν από την εμφύτευση, δημιουργούνται τεχνητοί εμμηνορρυσιακοί κύκλοι με τη χορήγηση στη γυναίκα οιστρογόνων και προγεστερόνης για να ανανεωθεί ο βλεννογόνος της μήτρας δηλαδή το ενδομήτριο και να αυξηθούν οι πιθανότητες επιτυχούς κύησης.

Η πρόωρη γέννηση παιδιού έπειτα από εξωσωματική γονιμοποίηση και εμβρυομεταφορά δανεικού ωαρίου σε μια γυναίκα με πρώιμη εμμηνόπαυση έγινε πριν 20 χρόνια και από τότε η δωρεά ωαρίων εφαρμόζεται στα περισσότερα κέντρα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Στις περιπτώσεις αυτές τα αποτελέσματα επιτυχούς κύησης σε γυναίκες με δωρεά ωαρίων φθάνουν και το 40%.

Οι δότριες ιδανικά θα πρέπει να έχουν τεκνοποιήσει και να είναι κάτω των 35 ετών. Μετά τη λήψη λεπτομερούς ιστορικού ακολουθεί η φυσική εξέταση και γίνεται έλεγχος για HIV, ηπατίτιδα Β και C και σύφιλη. Η δότρια μπορεί να είναι της επιλογής του ζευγαριού (π.χ. φίλη ή συγγενής).

Θεραπεία Ορμονικής Υποκατάστασης

Η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης μπορεί να προλάβει ή να αναστρέψει τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης. Η ορμονοθεραπεία στοχεύει στο να υποκαταστήσει τις γυναικείες ορμόνες που παύουν να παράγονται στην πρόωρη εμμηνόπαυση και να προλάβει τα δυσάρεστα επακόλουθα της έλλειψής τους. Τα είδη της ορμονοθεραπείας είναι:

  1. Υποκατάσταση αποκλειστικά των οιστρογόνων και
  2. Υποκατάσταση των οιστρογόνων και της προγεστερόνης.

Πολύ σπάνια συστήνεται η ορμονοθεραπεία μόνο με προγεστερόνη, ενώ κυρίως αυτή επιλέγεται για την αντιμετώπιση των εξάψεων και των εφιδρώσεων. Θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης μόνο με οιστρογόνα συστήνεται σε γυναίκες που έχουν για κάποιο λόγο υποβληθεί σε ολική αφαίρεση μήτρας. Για όλες τις υπόλοιπες γυναίκες η ορμονοθεραπεία περιλαμβάνει και τη χορήγηση προγεστερόνης. Αυτό συμβαίνει γιατί τα οιστρογόνα επαναδραστηριοποιούν το ενδομήτριο (το στρώμα που καλύπτει την εσωτερική επιφάνεια της μήτρας) προκαλώντας την αύξηση του, δηλαδή υπερπλασία. Η υπερπλασία αυτή μπορεί να οδηγήσει σε καρκίνο του ενδομητρίου. Η προγεστερόνη είναι απαραίτητη για να ισορροπεί το ορμονικό κύκλο και να ελαχιστοποιήσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.

Οι μορφές της ορμονοθεραπείας

Αυτοκόλλητα επιθέματα: Επειδή τα οιστρογόνα μεταβολίζονται στο συκώτι, στις γυναίκες που αντιμετωπίζουν κάποιο ηπατικό πρόβλημα ενδέχεται ο μεταβολισμός τους να μη γίνεται σωστά και να μη δημιουργούνται τα επιθυμητά επίπεδα στον οργανισμό. Για την περίπτωση αυτή στην αγορά κυκλοφορούν τα διεδερμικά αυτοκόλλητα τα οποία παρακάμπτουν την ηπατική συμμετοχή. Τα μειονεκτήματά τους είναι ότι δεν προσφέρουν τα ευεργετικά αποτελέσματα των οιστρογόνων στη χοληστερίνη, ενώ σπανιότερα προκαλούν τοπικό ερεθισμό ή είναι δύσχρηστα (π.χ. ξεκολλάνε).

Δισκία: Τις περισσότερες φορές η ορμονοθεραπεία γίνεται με την καθημερινή λήψη χαπιών από το στόμα. Ενώ παλαιότερα η ποσότητα ορμονών που περιέχουν τα χάπια ήταν αρκετά μεγάλη, σήμερα έχει περιοριστεί πάρα πολύ, αφού διαπιστώθηκε ότι τα ευεργετικά αποτελέσματα των ορμονών προκύπτουν ακόμα και με την ελάχιστη ποσότητα πρόσληψής τους. Συστήνεται κατά κύριο λόγο η λήψη φυσικών ορμονών και σπανιότερα συνθετικών.

Οιστρογόνα σε κρέμα: Τα οιστρογόνα σε μορφή κολπικής κρέμας, παρόλο που έχουν την ίδια ακριβώς δράση με τα δισκία και τα διαδερμικά αυτοκόλλητα, χρησιμοποιούνται μια με δυο φορές την εβδομάδα, κυρίως για την αντιμετώπιση του προβλήματος της επώδυνης σεξουαλικής επαφής εξαιτίας της ξηρότητας του κόλπου.

Πότε αρχίζει και πόσο διαρκεί η ορμονοθεραπεία

Οι γυναίκες που θα ακολουθήσουν τη θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης είναι προτιμότερο να το κάνουν αμέσως μόλις εμφανιστεί η πρόωρη εμμηνόπαυση ώστε να έχουν τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα.

Η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης είναι από τις θεραπείες που αν ξεκινήσουν πρέπει να συνεχιστούν για πολλά χρόνια (τουλάχιστον 5) ώστε να υπάρξει διατήρηση των ευεργετημάτων.

Σε ποιες περιπτώσεις είναι προτιμότερο να αποφεύγεται η ορμονοθεραπεία;

  1. Ιστορικό θρομβώσεων
  2. Διαβήτης
  3. Υπέρταση
  4. Προηγούμενη αιμορραγία
  5. Όταν υπάρχει καρκίνος του ενδομητρίου ή του μαστού ή οικογενειακό ιστορικό αυτών των νεοπλασιών
  6. Καρδιαγγειακά προβλήματα

Περισσότερα άρθρα στην ενότητα Ιατρική Γωνιά

Σχετικά Άρθρα

Αναζήτηση Γιατρού

Πείτε μας τη γνώμη σας

Η λήξη του Καλοκαιριού, σημαίνει αφετηρία για προσωπική φροντίδα. Σε τι δίνετε προτεραιότητα;

Ajax-indicator

ή Δείτε τα αποτελέσματα