ΓΥΝΑΙΚΑ
Featured_fb_post3

Στις μέρες μας ο αριθμός των γυναικών σε εμμηνόπαυση αυξάνεται συνεχώς εξαιτίας της συνεχούς αύξησης του μέσου όρου ζωής τους. Τα εμμηνοπαυσιακά προβλήματα είναι ιατρικά και κοινωνικά θέματα και συχνά αναφέρεται σε αυτά ο Τύπος, αλλά ενδιαφέρουν και τους ειδικούς. Οι γυναίκες σήμερα, θέλουν να είναι όσο γίνεται πιο καλά ενημερωμένες πάνω στην αντιμετώπιση του προβλήματος και ζητούν ιατρική βοήθεια και συμβουλή. Στο άρθρο αυτό γίνεται μια ανασκόπηση των αλλαγών που παρατηρούνται στη φυσιολογία του γυναικείου οργανισμού, των ορμονικών μεταβολών και των τρόπων με τους οποίους οι ειδικοί μπορούν να  προσεγγίσουν το πρόβλημα.

Ορισμός και Ενδοκρινολογία του φαινομένου

Ο όρος κλιμακτήριος, χρησιμοποιείται για να ορισθεί η περίοδος εκείνη κατά την οποία αρχίζει η μείωση της ωοθηκικής δραστηριότητας και φθάνει στον τερματισμό της. Η περίοδος αυτή ξεκινάει στο 35ο έτος και φτάνει μέχρι το 55ο έτος της γυναίκας.Ο όρος εμμηνόπαυση σημαίνει το οριστικό σταμάτημα της περιόδου. Στην Ελλάδα η μέση ηλικία είναι τα 52 χρόνια.

Η μετάβαση από την αναπαραγωγική στην μη-αναπαραγωγική φάση της ζωής μιας γυναίκας δεν είναι απαραίτητα ούτε απότομη, ούτε ομαλή. Πολλές γυναίκες παρουσιάζουν συμπτώματα για αρκετά χρόνια πριν.

Η εμμηνόπαυση δημιουργεί πολλές φορές άγχος, γι’αυτό και απαιτείται ολοκληρωμένη πληροφόρηση και συστηματική ψυχολογική και ιατρική υποστήριξη.

Το φαινόμενο αυτό χαρακτηρίζεται από τη σημαντική μείωση της οιστραδιόλης(Ε2) αλλά και την αύξηση των γοναδοτροπινών, ως αποτέλεσμα της ωοθηκικής ανεπάρκειας. Συνέπεια αυτής της μείωσης είναι η εμφάνιση οστεοπόρωσης ή καρδιαγγειακών παθήσεων καθώς και αγγειοκινητικών διαταραχών. Η εμμηνόπαυση προκύπτει από την ‘εξαφάνιση’ των ωοθυλακίων. Τα ωοκύτταρα είναι 6 εκατομμύρια κατά την ενδομήτρια ζωή των θήλεων, μειώνονται σε ένα εκατομμύριο στη γέννηση και δεν είναι παρά 400.000 στην αρχή της εμμήνου ρύσεως. Κατά τη διάρκεια του γεννητικού κύκλου, τα ωοθυλάκια παράγουν Ε2 η οποία ανήκει στα οιστρογόνα. Αυτά είναι τα κύρια οιστρογόνα. Η χορήγηση οιστρογόνων ‘ανακουφίζει’ από τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης και προστατεύει από την οστεοπόρωση και τις καρδιαγγειακές παθήσεις, αν και ενοχοποιούνται για καρκίνο της μήτρας και της χοληδόχου κύστης. Η προσθήκη προγεσταγόνου (progestin) μειώνει αυτόν τον κίνδυνο. Επίσης, αντιφατικές μελέτες αναφέρονται στην εμφάνιση καρκίνου του μαστού. Παρ’ όλα αυτά, τα οφέλη από την ορμονική θεραπεία υποκατάστασης είναι πολύ πιο σημαντικά από τους κινδύνους.

Συμπτώματα της εμμηνόπαυσης.

Συμπτώματα καύσου και ιδρώτα, ατροφία των γεννητικών οργάνων, κακή σεξουαλική λειτουργία, αλλαγές στο δέρμα και ψυχοσωματικά συμπτώματα, τα οποία προκαλούνται από την έλλειψη οιστρογόνων, επηρεάζουν την ποιότητα ζωής της γυναίκας. Παρά το ότι τα συμπτώματα αυτά δεν απειλούν τη ζωή της γυναίκας, της προκαλούν άγχος και την ενοχλούν σε σημείο που να την κάνουν να αναζητήσει ιατρική βοήθεια. Δεν έχει διευκρινισθεί ο ακριβής μηχανισμός για τα αγγειοκινητικά συμπτώματα. Οι αϋπνίες, μπορεί να προέρχονται από τις αγγειοκινητικές διαταραχές, αν και η έλλειψη οιστρογόνων τις προκαλεί έτσι κι αλλιώς. Η κατάθλιψη και το άγχος προκαλούνται εν μέρει από την αϋπνία. Όλα τα παραπάνω συμπτώματα μπορεί να εξαλειφθούν από την ορμονική θεραπεία υποκατάστασης.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΑ

Α. Ορμονική θεραπεία υποκατάστασης(HRT)

Yπάρχουν τρία θεραπευτικά πρωτόκολλα HRT:

  1. Μόνο οιστρογόνα.
  2. Οιστρογόνα και κυκλικά προγεσταγόνα.
  3. Συνεχής χορήγηση οιστρογόνων και συνεχιζόμενη χορήγηση προγεσταγόνων.

Επιπλέον, χορηγούνται ανδρογόνα με αυξανόμενη συχνότητα. Στα περισσότερα πρωτόκολλα, προτιμάται η χορήγηση από το στόμα. Σε όλα παρατηρούνται προβλήματα θεραπείας και βέβαια, κανένα από αυτά δεν είναι απόλυτα κατάλληλο. Το σημαντικό για την επιτυχία της HRT είναι η ευελιξία και η εξατομίκευση της θεραπείας, ώστε να ικανοποιήσει τη γυναίκα το περισσότερο δυνατό και να διατηρήσει τα οιστρογόνα της σε ένα ανεκτό επίπεδο.

Οφέλη της ορμονικής θεραπείας υποκατάστασης

Πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων

Η καρδιαγγειακή προστασία που προσφέρουν τα οιστρογόνα, κάνει την HRT επιτακτική. Η προστασία αυτή περιλαμβάνει:

  1. Μείωση της χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνης(LDL)
  2. Μείωση της πίεσης του αίματος.
  3. Αντιοξειδωτική επίδραση στην LDL
  4. Αύξηση της υψηλής πυκνότητας λιποπρωτείνης(HDL)
  5. Μείωση των επιπέδων της ινσουλίνης στον ορό.
  6. Αγγειοδιαστολή των στεφανιαίων αρτηριών

Παρά το ότι κλινικές δοκιμές δεν έχουν επιβεβαιώσει αυτούς τους συσχετισμούς, παρατηρήσεις σε μελέτες προτείνουν ότι η HRT προσφέρει σημαντική προστασία, από τις καρδιαγγειακές παθήσεις.

Πρόληψη της οστεοπόρωσης.

Η HRT προσφέρει ικανοποιητική προστασία για την οστεοπόρωση και είναι συχνή θεραπευτική προτίμηση σε τέτοια προβλήματα. Η διατήρηση της οστικής πυκνότητας απαιτεί, συνεχή θεραπεία HRT, γιατί η προστασία σε κατάγματα χάνεται, αν σταματήσει.

Κίνδυνοι από την HRT μετά τη θεραπεία.

Καρκίνος του ενδομητρίου

Σε γυναίκες με λειτουργικό ενδομήτριο, παρατεταμένη θεραπεία με οιστρογόνα χωρίς την προσθήκη προγεσταγόνου, μπορεί να προκαλέσει ενδομήτρια υπερπλασία και αδενοκαρκίνωμα. Το πρόβλημα της ενδομητρικής υπερπλασίας που προκαλείται από τη θεραπεία με οιστρογόνα, αποφεύγεται με την προσθήκη προγεσταγόνου. Η προγεστερόνη απενεργοποιεί τον υποδοχέα των οιστρογόνων, προστατεύει από τον καρκίνο του ενδομητρίου, κατά τρόπο εξαρτώμενο από τις δόσεις και τη διάρκεια της θεραπείας, αυξάνει την προστασία από την οστεοπόρωση και δρα ως καταπραϋντικό του κεντρικού νευρικού συστήματος.

Παθήσεις της χοληδόχου κύστης

Υπάρχει μία μικρή αύξηση σε παθήσεις της χοληδόχου κύστης και στην εμφάνιση πετρών.

Καρκίνος του στήθους

Παρά τις πολλές επιδημιολογικές μελέτες σχετικά με αυτό το θέμα, δεν είναι σίγουρο αν τα οιστρογόνα μπορεί να προκαλέσουν καρκίνο του μαστού. Ο κίνδυνος υπολογίζεται σε 1,322 για τις γυναίκες που κάνουν θεραπεία για μεγάλο χρονικό διάστημα.

ΑΛΛΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΟΡΜΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Η τιμπολόνη είναι ένα συνθετικό στεροειδές με ασθενείς οιστρογονικές, ανδρογονικές και προγεσταγονικές ιδιότητες που ανακουφίζει από τα συμπτώματα του κλιμακτηρίου και διατηρεί την ακεραιότητα των οστών στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Η τιμπολόνη προσφέρει ορμονική υποκατάσταση, ελεύθερη από αιμορραγίες, στο 85% των γυναικών. Σε αντίθεση με τα οιστρογόνα, η βιολογική δράση της τιμπολόνης δεν προκαλεί υπερπλασία του ενδομητρίου,οπότε δεν είναι απαραίτητη η προσθήκη προγεστερινοειδούς, και για το λόγο αυτό αποφεύγονται προγεσταγονικού τύπου παρενέργειες συμπεριλαμβανομένης της αιμορραγίας από διακοπή του φαρμάκου.

Μια νέα ομάδα φαρμάκων είναι οι Εκλεκτικοί Τροποποιητές των Οιστρογονικών Υποδοχέων-Selective Estrogens Receptor Modulators (SERMS), που κρατούν  τόσο την καρδιά όσο και την οστική μάζα υγιείς. Επί του παρόντος χρησιμοποιούνται από μεγαλύτερες ηλικιακά γυναίκες που δεν είναι σε θέση να χρησιμοποιησουν την Ο.Θ.Υ. για την πρόληψη της οστεοπόρωσης. Μπορούν να χορηγηθούν και για τη θεραπεία εγκατεστημένης οστεοπόρωσης, αλλά δεν ανακουφίζουν από τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, όπως είναι οι εξάψεις και οι νυχτερινές εφιδρώσεις.

Εναλλακτικά, μια γυναίκα που δεν επιθυμεί να υποβληθεί σε θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης μπορεί να δοκιμάσει εναλλακτικούς τρόπους για να ανακουφιστεί από τα ενοχλητικά συμπτώματα. Σε αυτούς του εναλλακτικούς τρόπους περιλαμβάνονται τα φυτοοιστρογόνα που είναι μια ομάδα φυτικών ουσιών, η λήψη ιχνοστοιχείων και βιταμινών, όπώς το ασβέστιο, το μαγνήσιο, η βιταμίνη D, η βιταμίνη Ε, η βιταμίνη Β6 και το φυλλικό οξύ. Επίσης, η σωστή διατροφή που πρέπει να περιλαμβάνει ψάρια, ελαιόλαδο, πράσινα λαχανικά, φρούτα και ξηρούς καρπούς, η γυμναστική για τον έλεγχο του βάρους, ο περιορισμός κατανάλωσης του καπνίσματος και του αλκοόλ, ενώ σημαντική βοήθεια μπορούν επίσης να προσφέρουν η ομοιοπαθητική, ο βελονισμός, η γιόγκα και η ρεφλεξολογία.

Κείμενο : Κλήμης Νικηφόρος Χειρουργός Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών

Για περισσότερες πληροφορίες συμβουλευτείτε το βιβλίο του Δρ.Νικηφόρου Κλήμη «Εμμηνόπαυση: Μείνετε νέες με φυσικούς και άλλους τρόπους” Εκδόσεις Ψύχαλος, 2012

Περισσότερα άρθρα στην ενότητα Γυναίκα

Αναζήτηση Γιατρού

Πείτε μας τη γνώμη σας

Το καλοκαίρι είναι ΕΔΩ! Εσείς πως το περάσετε;

Ajax-indicator

ή Δείτε τα αποτελέσματα